Οι χοληστερίνες


Ρόλος της στον οργανισμό 

Η χοληστερίνη είναι μία λιπόφιλη ένωση, που μπορεί να συντεθεί από τους περισσότερους οργανισμούς του ζωικού βασιλείου, καθώς και από τον άνθρωπο, ενώ δεν απαντάται ποτέ στο φυτικό. Είναι ένα μεγάλο και πολύπλοκο μόριο, με σημαντικό ρόλο σε πολλές λειτουργίες στον οργανισμό. Αποτελεί σημαντικό μέρος των κυτταρικών μεμβρανών και τις κάνει πιο εύκαμπτες.
Επίσης, αποτελεί πρόδρομο μόριο για:
– Σύνθεση στεροειδών ορμονών (τεστοστερόνη, οιστρογόνα, κορτιζόνη, κτλ.)
– Σύνθεση βιταμίνης D – Σύνθεση χολικών αλάτων (σημαντικά για την απορρόφηση των λιπών)

Πηγές
Για τον ανθρώπινο οργανισμό η σημαντικότερη πηγή χοληστερίνης είναι η ενδογενής σύνθεση στο συκώτι, που συνεισφέρει το 70% της χοληστερίνης, το οποίο υπάρχει ανά πάσα στιγμή στο σώμα. Τα περισσότερα κύτταρα του οργανισμού παράγουν χοληστερίνη και συνεισφέρουν άλλο ένα 15%, ενώ το υπόλοιπο 15% προέρχεται από τη διατροφή.

Μόνο τα ζωικά προϊόντα περιέχουν χοληστερίνη.
Οι τροφές που είναι πλούσιες σε κορεσμένα λιπαρά οξέα, όπως και τα ζωικά λίπη που είναι ιδιαίτερα πλούσια σε αυτά, αυξάνουν την ενδογενή παραγωγή χοληστερίνης από το ήπαρ. Αυτό σημαίνει ότι μια διατροφή μπορεί να περιέχει ελάχιστη χοληστερίνη, αλλά να είναι πλούσια σε κορεσμέναλιπαρά οξέα και να οδηγεί σε αύξηση της χοληστερίνης στο αίμα. Αν μια διατροφή είναι πλούσια σε χοληστερίνη και σε κορεσμένα ζωικά λίπη, όπως συμβαίνει συχνά, πραγματικά απογειώνει τα επίπεδα της χοληστερίνης.

Η καλή, η κακή και η προγνωστική τους αξία 
Στο αίμα η χοληστερίνη μεταφέρεται μέσα σε κάποια σύμπλοκα μορίων, που αποκαλούνται λιποπρωτεΐνες. Υπάρχουν διάφορες λιποπρωτεΐνες στο αίμα, αλλά θα ασχοληθούμε μόνο με αυτές που έχουν προγνωστική αξία, δηλαδή την καλή και την κακή.

Με τον κοινό όρο «κακή χοληστερίνη» αποκαλείται η LDL λιποπρωτεΐνη του αίματος, που είναι ιδιαίτερα πλούσια σε χοληστερίνη, περιέχει το 60-80% της χοληστερίνης του αίματος. Η LDL είναι η λιποπρωτεΐνη που μεταφέρει χοληστερίνη από το ήπαρ σε κύτταρα που την έχουν ανάγκη και δεν μπορούν να παράγουν ικανοποιητικές ποσότητες από μόνα τους. Μελέτες όμως έχουν αποδείξει, ότι όσο αυξάνει η ποσότητά της στο αίμα, τόσο αυξάνει η βλάβη στις αρτηρίες, ειδικά στις αρτηρίες της καρδιάς και του εγκεφάλου και μπορεί να οδηγήσει σε απόφραξη αυτών και μειωμένη άρδευση (δηλαδή παροχή οξυγόνου) αυτών των οργάνων (με τα γνωστά επακόλουθα). Κοινώς, όταν η χοληστερίνη στο αίμα αυξάνει σε υπερβάλλοντα επίπεδα μπορεί να εναποτεθεί σε αρτηρίες και να φράξει την παροχή αίματος με πολύ άσχημα αποτελέσματα. Η διαδικασία δεν είναι τόσο χονδροειδής, αλλά αυτές οι πληροφορίες αρκούν για βασική κατανόηση μιας κατάστασης που κοστίζει στις κοινωνίες του δυτικού κόσμου το μεγαλύτερο μέρος των θανάτων.

Η καλή χοληστερίνη ή HDL είναι επίσης μια λιποπρωτεΐνη, που είναι φτωχή σε χοληστερίνη και η βασική της λειτουργία είναι η δέσμευση της επιπλέον χοληστερίνης, πριν δημιουργήσει βλάβες στις αρτηρίες.

Πρέπει να γίνει κατανοητό ότι αυτοί οι δείκτες έχουν ιδιαίτερη σημασία, γιατί ακολουθώντας κάποιους πίνακες μπορούμε να προβλέψουμε την πιθανότητα να συμβεί σε κάποιον σημαντικό καρδιαγγειακό επεισόδιο και κάτι τέτοιο να μας βοηθήσει να λάβουμε αποφάσεις για την αγωγή του ασθενούς. Για να γίνει καταλογισμός αρκεί να είναι γνωστό το επίπεδο της LDL αίματος, της HDL και το λόγο HDL προς ολική χοληστερίνη.

Διατροφή και λιπίδια 
Η διατροφή φαίνεται να παίζει σημαντικό ρόλο στα επίπεδα των λιποπρωτεϊνών στο αίμα. Μια διατροφή πλούσια σε χοληστερίνη δείχνει ότι αυξάνει το επίπεδο της κακής (LDL) χοληστερίνης, γι΄ αυτό έχει οριστεί ότι ημερησίως δεν πρέπει να καταναλώνουμε πάνω από 300 mg χοληστερίνης. Τα κορεσμένα λιπαρά φαίνεται να αυξάνουν ιδιαίτερα τα επίπεδα της κακής χοληστερίνης, καθώς ωθούν το συκώτι να παράγει αυξημένες ποσότητες.

Αντιθέτως, τα ακόρεστα λιπαρά οξέα (τα έλαια) μειώνουν την κακή χοληστερίνη και δημιουργούν ένα πολύ ευνοϊκό προφίλ. Τα μονοακόρεστα λιπαρά οξέα, δηλαδή το ελαιόλαδο, φαίνεται να βελτιώνουν ακόμα περισσότερο το λιπιδαιμικό προφίλ του αίματος, αφού συνάμα αυξάνουν και την καλή χοληστερίνη. Η καλή χοληστερίνη φαίνεται να αυξάνεται λίγο και από την κατανάλωση αλκοόλ. Έτσι, το κρασί και ιδιαίτερα το κόκκινο, χαίρει ιδιαίτερης εκτίμησης από την επιστημονική κοινότητα, επειδή περιέχει και άλλες σημαντικές αντιοξειδωτικές ουσίες.

Τα trans (ή μερικώς υδρογονωμένα) λιπαρά οξέα είναι επίσης επιβλαβή, γιατί μειώνουν την καλή χοληστερίνη και επιδεινώνουν τον αθηρωματικό δείκτη. Τελευταία έχουν προστεθεί και οι φυτικές στερόλες, μια ομάδα φυσικών ουσιών που φέρονται να μειώνουν την κακή χοληστερίνη. Αν και οι πρώτες μελέτες είναι αισιόδοξες, χρειάζονται κι άλλες για να βγουν τελικά συμπεράσματα. Ως τότε ιδανικό για τη χώρα μας είναι αυτό που ήταν πάντα: το ελαιόλαδο.

Ένα εξαιρετικό εργαλείο για την επιλογή της κατάλληλης διατροφής για την αντιμετώπιση της υπερλιπιδαιμίας είναι το τεστ διατροφικής δυσανεξίας που εξασφαλίζει ένα εξατομικευμένο διαιτολόγιο προσαρμοσμένο στα ατομικά χαρακτηρηστικά του ασθενούς. Τα αποτελέσματά του είναι εξαιρετικά!

Άσκηση και λιπίδια 
Αν και η διατροφή είναι πολύ σημαντική για τα επίπεδα των λιποπρωτεϊνών στο αίμα, σίγουρα η θεραπευτική άσκηση είναι σημαντικότερη. Συχνά οι ιατροί και οι διαιτολόγοι συνιστούν σωστή διατροφή, αμελώντας να τονίσουν τη βασική σημασία της θεραπευτικής άσκησης, γιατί θεωρούν ότι μια τέτοια οδηγία θα είναι δύσκολο να τηρηθεί από κάποια άτομα προχωρημένης ηλικίας.

Τα δεδομένα, όμως, όχι μόνο προτείνουν, αλλά επιβάλλουν μια τέτοια αλλαγή στον τρόπο ζωής, αν κάποιος θέλει να αλλάξει το λιπιδαιμικό του προφίλ και να αυξήσει σημαντικά το προσδόκιμο επιβίωσης σε οποιοδήποτε ηλικία. Μόνον η τακτική θεραπευτική άσκηση μπορεί να μειώσει την κακή χοληστερίνη σημαντικά, αλλά και να αυξήσει την καλή χοληστερίνη σε καλές τιμές και φυσικά, πολύ περισσότερο απ’ ότι το αλκοόλ. Γι΄ αυτό και όλες οι μοντέρνες διατροφικές πυραμίδες έχουν για βάση τους την καθημερινή αερόβια άσκηση και μετά τα λαχανικά, τα φρούτα και τα υπόλοιπα.

Συμπληρώματα διατροφής
Δυστυχώς, υπάρχουν και ασθενείς που δεν ανταποκρίνονται στην σωστή εξατομικευμένη διατροφή και στην κατάλληλη άσκηση και θα πρέπει να λάβουν σκευάσματα για την αντιμετώπιση της υπερλιπιδαιμίας. Πριν φτάσει κάποιος στα φαρμακευτικά σκευάσματα, που έχουν πολλές και αρκετά δυσάρεστες παρενέργειες, υπάρχουν φυτοθεραπευτικά σκευάσματα (βότανα) που μπορούν να βοηθήσουν σημαντικά στον έλεγχο της χοληστερίνης. Μεγάλη βοήθεια μπορεί να προσφέρει και ο βιοσυντονισμός. Η συνδυασμένη, ολιστική προσέγγιση της υπερλιπιδαιμίας μπορεί να προλάβει τις συνέπειες της πάθησης, αλλά και της φαρμακευτικής αγωγής.

 

Τροφή Μερίδα
γρ
Χοληστερίνη
γρ
Τροφή Μερίδα Χοληστερίνη
(mg)
Μυαλό (τηγανητό) 100 1860 Αυγό Ένα μεγάλο 210
Συκώτι Κοτόπουλο 100 610 Τυρί γκούντα 100 γρ. 114
Χαβιάρι 100 550 Τυρί τσένταρ 100 γρ. 105
Συκώτι Μοσχαρίσιο 100 450 Τυρί φέτα 100 γρ. 89
Παϊδάκια 200 220 Σουλάτσαρε 100 γρ. 79
Γαρίδες 100 180 Τυρί παρμεζάνα 100 γρ. 68
Τόνος 100 102 Κρέμα γάλακτος (light) 100 γρ. 35
Στήθος Κοτόπουλο 100 98 Γάλα πλήρες 250 ml 24
Αστακός 100 67 Γιαούρτι πλήρες 100 γρ. 13
Ξιφίας 100 54 Γιαούρτι άπαχο 100 γρ. 6
Μπέικον 100 54 Γάλα άπαχο 250 ml 5

 

 

Επίπεδα λιπιδίων και σχετικός κίνδυνος
LDL
(κακή) χοληστερίνη
Κίνδυνος
<100 Ελάχιστος
100 –
129
Μικρός
130 –
159
Μέτριος
160 –
189
Μεγάλος
>190 Πολύ μεγάλος
Ολική
χοληστερίνη
Κίνδυνος
<200 Μικρός
200 –
239
Μέτριος
>240 Μεγάλος
HDL (καλή)
χοληστερίνη
Κίνδυνος
<40 Μεγάλος
40 – 60 Μέτριος
>60 Μικρός

 

 

Αναπληρωματικοί Δείκτης

(Ολική χοληστερίνη/HDL)

>5 Μεγάλος
4 –
5
Μέτριος
<4 Μικρός

Αναπληρωματικοί Δείκτης

(Ολική χοληστερίνη/HDL)

>5 Μεγάλος

4 – 5 Μέτριος

<4 Μικρός

Για την τελική απόφαση παρέμβασης συνυπολογίζονται και άλλοι παράγοντες κινδύνου, όπως η ηλικία, το κάπνισμα (το σημαντικότερο απ΄ όλα), το οικογενειακό ιστορικό, η αρτηριακή υπέρταση και άλλα.

Τελευταία Ενημέρωση (Τρίτη, 25 Μάιος 2010 17:23)