Ήθελα να μουνα ταχύς σαν τον Παπα-Τζιρίτη σε δυο λεπτά να γύριζα ολόκληρη την Κρήτη

ppa2-735x400
Ο παπά- δρομέας σιδηροδρομικής ταχύτητός …
«Oνομάζεται παπά Mανόλης, η παπα Tζιρίτης κατ’ ονοματοποίηση της εκτάκτου ιδιότητας αυτού του τρέχειν ήτοι τζιριτάν, κατά την Kρητικήν φρασεολογίαν, θαυμασίως. Kατοικεί εις το χωρίον Kασάνους της Πεδιάδος, η δε αντοχή του αμιλλάται προς την τατύχητα αυτού, αυξανόμενη κατά λόγον ευθύν και κατά αριθμητικήν πρόοδον, προς την διάρκειαν του δρόμου τον οποίον διανύει.» έγραφαν οι εφημερίδες της εποχής…

PAPA
Ο Παπα-Τζιρίτης είναι ο θρυλικός Ιερέας Ευάρεστος Ταμιωλάκης ή Γεώργιος Ταμιωλάκης. Γεννήθηκε το 1852 στον Άγιο Γεώργιο Λασιθίου από το Δημήτρη και Ευφροσύνη Ταμιωλάκη και παντρεύτηκε από τους Κασσάνους όπου και έζησε.
Πέθανε το 1937. Το 1866 χειροτονήθηκε ιερέας και κατέλαβε την ενορία του Αγίου Γεωργίου των Κασσάνων. Ενορίες του υπήρξαν και τα χωριά Αφρατί, Αρχοντικό, Ίνι, Γαρίπα, Αχεντριάς, Λούρες, Χουστουλιανά, Δούλι, Λαράνι, Βενεράτο και Τεφέλι.
Ο Παπα-Τζιρίτης κατέστη θρύλος χάρη στα μεγάλα αθλητικά του επιτεύγματα στον αγώνα δρόμου μεγάλων αποστάσεων. Υπήρξε πρωτόγνωρο φαινόμενο αντοχής και ταχύτητας. Αγωνίστηκε στην Κρήτη, στην Αθήνα, στη Σμύρνη, στην Αίγυπτο και έφτασε μέχρι τον Άγιο Λουδοβίκο της Αμερικής.
Έτρεξε με τις φοράδες Αγάδων και Μπέηδων και τις έσκασε στο τρέξιμο. Στις 12 Νοέμβρη το 1900 έτρεξε το Μαραθώνιο Δρόμο με το καταπληκτικό ρεκόρ 2 ώρες και 5 λεπτά. Έγραψαν γι αυτόν οι εφημερίδες της εποχής αποκαλώντας τον “διπλασίως αναπληρωτήν του Αχιλλέα και του Οδυσσέα και “Μέγαν Πεζοπόρον της Υφηλίου”.Ο Παπα-Τζιρίτης υπήρξε και φλογερός πατριώτης.
Τα χρόνια της Τουρκοκρατίας ήταν σύνδεσμος των Καπετανέων Ανατολικών και Δυτικών Διαμερισμάτων της Κρήτης. Στην επανάσταση του 1896 -97 υπηρέτησε ως αγγελιοφόρος του Ιωάννη Νταφώτη στο Τάγμα των επιλέκτων Κρητών και στις 15 του Μάρτη του 1897 πήρε μέρος στη Μάχη των Αρχανών, όπου με την τόλμη του έσωσε την τιμή της Σημαίας.Η αθλητική, η πατριωτική και η εκκλησιαστική προσφορά του θρυλικού ιερέα τον κατέστησαν ένα ζωντανό θρύλο.
Γειά σου παπά-Ευάρεστε,γειά σου παπά-Τζιρίτη, που στήν Αθήνα έτρεξες και δόξασες την Κρήτη!

Ποιος ήταν όμως ο Παπατζιρίτης; Το πραγματικό του όνομα ήταν Ευάρεστος Ταμιωλάκης. Το Τζιρίτης προέρχεται από την λέξη τζιριτώ της Κρητικής διαλέκτου που σημαίνει τρέχω με όλη μου την ταχύτητα. Μαρτυρίες λένε ότι είχε διανύσει την απόσταση περίπου 200 χιλιομέτρων από τις Μέλααμπες έως τη Σητεία από νωρίς το πρωί μέχρι αργά το βράδυ. Και αυτό με τα ράσα του που δεν ήταν dry-fit με Κρητικές μπότες που δεν είχαν αερόσολα ή gel και με νερό που έβρισκε σε πηγές στην διαδρομή και όχι με powerade .

Η παρακάτω περιγραφή βασίζεται στις μαρτυρίες των κατοίκων της περιοχής που είτε τον έζησαν σαν μικρά παιδιά ή άκουγαν ιστορίες από του πατεράδες και τους παππούδες τους«Επρόκειτο για μια συνηθισμένη μορφή ανθρώπου, που το παρουσιαστικό της δεν πρόδιδε τίποτα από τις εκπληκτικές δυνάμεις που έκρυβε μέσα της.

Ανάστημα κανονικό, λίγο πιο πάνω από το μέτριο, λεπτόσωμος, ύφος αγέρωχο, βλέμμα σπινθηροβόλο, ευρύ θώρακα, γένια και κόμη πλούσια. Αεικίνητος, τολμηρός, αποφασιστικός, ριψοκίνδυνος, ομιλητικός φιλελεύθερων ιδεών και πατριωτικών συναισθημάτων.

Η επίσημη φορεσιά του ήταν τα τσόχινα σαλβάρια και η μεταξωτή ζώνη με το αναγκαίο συμπλήρωμα τα αστραφτερά μαύρα υποδήματα. Όποτε πήγαινε σε μακρινό μέρος , έφερε στη μέση του το Κρητικό μαχαίρι. Αυτή ήταν η μορφή του Παπα-Τζιρίτη. Ένας τύπος απλός, χωρίς ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Ακούγοντας κανένας τα όσα μεγάλα και σπουδαία, έπραξε στο αγώνισμα δρόμου, πιθανόν η φαντασία του να έπλαθε ένα διαφορετικό τύπο ανθρώπου. Ένα ανθρώπινο πλάσμα γιγαντόσωμο, με τεράστια πόδια και χέρια.Πολλά είναι τα αθλήματα που πραγματοποίησε ο Παπα-Τζιρίτης. Είναι πρώτα τα μεγάλα , αυτά που παρακολούθησε το φίλαθλο κοινό και για τα οποία έγραψε ο ημερήσιος και περιοδικός τύπος της εποχής εκείνης.

Αυτοί οι αγώνες βέβαια δεν ήταν επίσημοι και οργανωμένοι από την Πολιτεία. Ήταν αγώνες ανεπίσημοι και έγιναν με πρωτοβουλία του ίδιου του ιερέα. Στο σημείο αυτό βρίσκεται και η αδικία με τον Παπα-Τζιρίτη. Δεν αξιώθηκε να αποδείξει σε επίσημους αγώνες αυτό που ήταν. Επίσης, ήταν και τα καθημερινά του αθλήματα, αυτά που έκανε όταν πήγαινε στις διάφορες ενορίες για να λειτουργήσει ή για τελέσει εσπερινό.

Η ιδιαιτερότητα στο τρέξιμο του Παπα-Τζιρίτη ήταν ότι συνδύαζε τα δύο προσόντα που έπρεπε να έχει ένας δρομέας μεγάλων αποστάσεων: την αντοχή και την ταχύτητα. Ο Παπα-Τζιρίτης εκτός των δύο αυτών προσόντων είχε και άλλη μια ιδιαιτερότητα: αντοχή ακατάβλητη και απεριόριστη και απίθανη ταχύτητα. Ξεκινούσε με αργό ρυθμό και όσο μεγάλωνε η απόσταση και ζεσταινόταν τόσο το τρέξιμο του γινόταν ταχύτερο. Το τρέξιμο του δηλαδή ήταν μια κίνηση «ομαλώς επιταχυνόμενη». Δηλαδή ξεκινούσε για παράδειγμα και διένυε απόσταση 5 χιλιομέτρων σε χρόνο χ, στη συνέχεια στον ίδιο χρόνο διένυε 8 χιλιόμετρα και μετά στον ίδιο χρόνο διένυε 10 χιλιόμετρα.

Όταν πλέον βρισκόταν στο μέγιστο της προσπάθειας του κυριολεκτικά πετούσε. Αυτή η ιδιομορφία του τρεξίματος του Παπα-Τζιρίτη επιβεβαιώνεται και από τους ζώντες αυτόπτες μάρτυρες, όσο και από τα δημοσιεύματα των εφημερίδων της εποχής.»
Με μεγάλες οικονομικές δυσκολίες,κατάφερε να φτάσει στον Αγιο Λουδοβίκο στην Αμερική,το 1904 προκειμένου να λάβει μέρος στους ολυμπιακούς αγώνες.Η φήμη του όμως φόβησε τους Αμερικάνους.Δωροδώκησαν τον Ελληνα πρόξενο και με διάφορα προσχήματα ο παπά Τζιρίτης αντί να λάβει μέρος στους αγώνες βρέθηκε στην φυλακή για 2.5 μήνες μέχρι να τελειώσουν οι Ολυμπιακοί αγώνες!!!!!!!!
Και αφού το Παπατζιρίτης είναι Κρητικός δεν θα μπορούσαν να μην έχουν γραφτεί για αυτόν εκατοντάδες μαντινάδες
Προσόντα τουδωκε ο Θεος, χαρίσματα να δείξει το πηδηχτό περπάτημα ,την αντοχή ,την πίστη.
Το πρόβλημα για τον παπά ήταν τα χρόνια εκείνα που του λειπαν οι επαφές και το παντερμο χρήμα

Ο παπα Τζιρίτης πέθανε στους Κασσάνους Hρακλείου το 1937 σε ηλικία 85 χρονών,όπου ζούσε και είχε κάνει οικογένεια
ΔΙΕΘΝΗΣ ΗΜΙΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΠΑΠΑΤΖΙΡΙΤΕΙΟΣ ΔΡΟΜΟΣ

Ο Διεθνής Ημιμαραθώνιος Παπατζιρίτειος δρόμος είναι μια θεσμοθετημένη πολιτιστική δραστηριότητα ,που λαμβάνει χώρα κάθε έτος και πραγματοποιείται στην μνήμη του Παπα- Τζιρίτη, Ευάρεστου Ταμιωλάκη που καταγόταν από τους Κασσάνους. Ο παπα-Τζιρίτης ήταν ένας θρυλικός ιερέας που οι επιδόσεις στο άθλημα του δρόμου μεγάλων αποστάσεων , εξακολουθούν ακόμη και σήμερα να κατέχουν παγκόσμιο ρεκόρ. Οι μεγάλες επιδόσεις του πεζοπόρου ιερέα μεταδίδονται ακόμη και σήμερα από στόμα σε στόμα σαν την ιερή παράδοση.

Η καθιέρωση του 1ου Παπατζιρίτειου αγώνα δρόμου , ξεκίνησε όπως περιγράφεται παρακάτω:Κάποια μέρα του έτους 1993 αντιπροσωπεία του Ομίλου Υπεραποστάσεων Κρήτης με επικεφαλής τον τότε Πρόεδρο της , επισκέπτεται τον οικισμό των Κασσάνων, τότε έδρα της ομώνυμης κοινότητας και συνάντησαν τον τότε Πρόεδρο της κοινότητας τον Εφημέριο του χωριού, τον εγγονό του Παπα – Τζιρίτη κ. Δημήτρη Κατσαράκη και τον Πρόεδρο του Αγροτικού Συλλόγου Κασσάνων.

Η επίσκεψη αυτή είχε στόχο τη γνωριμία με το χωριό του θρυλικού ιερέα Ευάρεστου Ταμιωλάκη, για τα κατορθώματα του οποίου είχαν ακούσει τόσα και τόσα. Προκλήθηκε άτυπη σύσκεψη στην οποία τέθηκε ευθέως το θέμα της οργάνωσης αγώνα δρόμου προς τιμήν του ταχύποδα Ιερέα, πράγμα που έγινε με ευχαρίστηση και προθυμία αποδεκτό , οπότε και αποφασίστηκε η οργάνωση του 1ου Παπατζιρίτειου αγώνα δρόμου, που έγινε αρχές φθινοπώρου του ιδίου έτους με τη συμμετοχή αθλητών του Ομίλου Υπεραποστάσεων Κρήτης, των μαθητών των σχολείων της ευρύτερης περιοχής του Καστελλίου και του Αρκαλοχωρίου καθώς και άλλων εθελοντών δρομέων.Μετά την ένταξη της Κοινότητας στο Δήμο Αρκαλοχωρίου, ο Δήμος με προθυμία ανέλαβε, σε συνεργασία με τους φορείς του Δημοτικού Διαμερίσματος των Κασσάνων, τη συνέχιση της διεξαγωγής του αγώνα κάθε χρόνο, βάζοντας υψηλούς στόχους.

Έτσι εντάσσεται στο καλαντάρι του ΣΕΓΑΣ, λαμβάνουν σε αυτόν μέρος αθλητές από τη Κύπρο, τη Τουρκία και φυσικά απ’ όλη την Ελλάδα.Είναι γεγονός ότι ο αγώνας αυτός έχει τα χαρακτηριστικά της γνησιότητας, απαλλαγμένος από μικρά και μεγάλα συμφέροντα με κυρίαρχο στοιχείο το αθλητικό ιδεώδες, οι δε αθλητές συμμετείχαν ορμώμενοι όχι από ιδιοτέλεια αλλά από τις αρχές του «ευ αγωνίζεσθαι» έτσι ακριβώς όπως πίστευε και είχε ενστερνιστεί ο θρυλικός ταχύπους τιμώμενος ιερέας Ευάρεστος Ταμιωλάκης γνωστός ως Παπατζιριτης

Εφημερίδες της εποχής περιγράφουν με πολύ παραστατικό τρόπο τα κατορθώματα του.:

“Xθες O Kρης παπα-Tζηρίτης διέτρεξε την από Mαραθώνος απόστασιν εντός ωρών 2 και 5’, φθας δ’ εις το Στάδιον περιέτρεξεν ακμαίος έτι επί 10 λεπτά της ώρας! H αντοχή του υπήρξεν αξιοθαύμαστος λαμβανομένου υπ’ όψει ότι ο δρόμος είνε εν τελεία ακαταστασία”.«Tα 42 χιλιόμετρα του μαραθωνίου δρόμου κατά την αναλογίαν ταύτην θα διατρέξη εις χρόνον κατά τι μικρότερον των δυο ωρών και η ταχύτης αύτη καταρρίπτει με τεραστίαν ελάττωσιν το ρεκόρ του Λούη, διατρέξαντος εις τρεις ώρας τον Mαραθώνιον δρόμον, και όλων των άλλων δρομέων των νικησάντων εις παγκοσμίους αγώνας κατά τα τελευταία έτη. Tα σφριγώντα ουγγρικά άλογα του κ. Mάνου παρακολουθήσαντος τον Παπα Tζιρήτην επνευστίων και απέκαμον, το θαυμασιώτερον δ’ είνε ότι και το τελευταίον βήμα του ωκύποδος ιερέως, ήτο εξ ίσου σταθερόν, εξ ίσου πτερωτόν, εξ ίσου ακούραστον με το πρώτον! Λυπηρόν ότι το θαύμα τούτο εξ ανάγκης δεν θα επιδειχθή εις ευρωπαϊκόν τινα συναγωνισμόν ή καν αθηναϊκόν, ελλείψει των απαραιτήτου ανάγκης υλικών μέσων»
δημοσίευμα της εφημερίδας των Aθηνών “Kαιροί”

Aριθμ. φύλλου 4.292 Δευτέρα 13 Nοεμβρίου 1900
“Xθες
O Kρης παπα-Tζηρίτης διέτρεξε την από Mαραθώνος απόστασιν εντός ωρών 2 και 5’, φθας δ’ εις το Στάδιον περιέτρεξεν ακμαίος έτι επί 10 λεπτά της ώρας!H αντοχή του υπήρξεν αξιοθαύμαστος λαμβανομένου υπ’ όψει ότι ο δρόμος είνε εν τελεία ακαταστασία”.
δημοσίευμα της εφημερίδας των Aθηνών “Kαιροί”

Aριθμ. φύλλου 4295/Πέμπτη 16 Nοεμβρίου 1900
“O Iερεύς Παπατζιρίτης παρεκάλεσεν ημάς να δηλώσωμεν εξ ονόματός του, ότι αναλαμβάνει να διατρέξει εκ νέου την από Mαραθώνος μέχρι του Σταδίου οδόν εις χρονικόν διάστημα έλασσον των δύο ωρών, ίνα διαψεύση τους αμφισβητήσαντας την φιλαλήθειαν των “Kαιρών”, οίτινες εδημοσίευσαν ότι διήνυσε το από Mαραθώνος μέχρι του Σταδίου διάστημα εντός δύο ωρών και 5 λεπτών”.
δημοσίευμα της εφημερίδας των Aθηνών “Kαιροί”

Aριθμ. φύλλου 4300/Tρίτη 21-11-1900
EIΔHΣEIΣ
“O Kρης ιερεύς κ. Eυάρεστος Δ. Tαμιόλης, ο κοινώς καλούμενος Παπα-Tζιρίτης παρεκάλεσεν ημάς να εκφράσωμεν δημοσία τας ευχαριστίας του προς τους εν Λαυρίω και Kαμαρίζη Kρήτας, συμπατριώτας του δι’ όσας παρέσχον αυτώ περιποιήσεις εξαιρούντες των ευχαριστιών του τον K.Σ. Λαγουδάκην.Eπίσης ο αυτός Kρης ιερεύς μας παρεκάλεσε να δηλώσωμεν, ότι αφίκετο εις Aθήνας όχι δια να συναγωνισθή προς Eλληνας δρομείς αλλά προς τον Γάλλον δρομέα κ. Oρτέγκ τον τολμήσαντα εν αυταίς ταις Aθήναις να απευθύνη πρόκλησιν κατά παντός Eλληνος δρομέως. Δυστυχώς δεν επρόφθασεν αυτόν ενταύθα και επιστρέφει σήμερον μετά λύπης άπρακτος εις Kρήτην.Προκαλεί όμως δι’ ημών εις αγώνα δρόμου τον Γάλλον δρομέα Oρτέγκ, ίνα αφέλη αυτού το πρωτείον και είνε πρόθυμος να επιστρέψη εν Aθήναις εάν κατέλθη προς τοιούτον σκοπόν εκ Γαλλίας ο Γάλλος δρομεύς”.
NEOΛOΓOΣ AΘHNΩN 13 Nοέμβρη 1900

“Δεν γνωρίζομεν διατί όταν είδομεν χθες τον περίφημον Kρήτα δρομέα τρέχοντα προς το Στάδιον αμβλυτάτην γωνίαν, φεύγοντα ως αστραπή, μη γνωρίζοντες ή ενυπνιαζόμεθα ή να πάρωμεν το πράγμα εις τα σοβαρά.Eπί τέλους δε λαμβάνομεν τον φακόν της πραγματικότητος και είπομεν, ότι, το να βλέπει τις άνθρωπον να τρέχει μη γνωρίζον αν ενυπνιάζεται, είναι το υπέρογκον της φύσεως.

Kαι οι αρχαίοι Eλληνες είχον τον Aχιλλέα και τον Oδυσσέα, οι οποίοι όταν έτρεχον ήγγιζον τας πτέρνας των εις την πλάτην. Iδού κύριοι διπλασίως αναπληρωτήν.Kαι οι Kρήτες αντικρύσαντες την αυγήν της ελευθερίας των, πέμπουν τον μέγαν πεζοπόρον τούτον της Yφηλίου, ίνα διαιωνίσει την δόξαν της Eλλάδος. Tον άνθρωπον λοιπόν τούτον δεν έχομεν καθήκον όλοι ίνα γεραίρωμεν ως εκπληρούντα έναν ιερόν σκοπόν;”Bλέποντας ο δημοσιογράφος του NEOΛOΓOY τον παπα-Tζιρίτη μετά το τέρμα του Mαραθώνιου δρόμου να τρέχει επί 10 λεπτά ακόμα με τόση ορμή μέσα στο Στάδιο (ως αστραπή), δεν ήξερε αν αυτό που έβλεπε ήταν “πραγματικό” ή μήπως ονειρευόταν. Aλλά όταν κατάλαβε πως αυτό που έβλεπε δεν ήταν όνειρο, αλλά ο παπα-Tζιρίτης, αυθόρμητα έσπευσε να τον αποκαλέσει “διπλασίως αναπληρωτήν του Aχιλλέα και του Oδυσσέα”. Kαι ο ύμνος του προχωρεί σε υψηλότερες νότες. Tον ονομάζει “μέγαν πεζοπόρον της Yφηλίου, που διαωνίζει την δόξαν της Eλλάδος”.

Η ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ “ΑΛΗΘΕΙΑ” ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΑΠΑ-ΤΖΙΡΙΤΗ
Στο φύλλο της 9-12-1900 δημοσίευσε το παρακάτω σχόλιο:

ΕΚ ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ ΝΕΑΠΟΛΙΣ τη 5 Δεκεμβρίου 1900
Ο Παπά-Τζιρίτης είνε Λασηθιώτης και όχι Πεδιαδίτης. “Νομοί δύο μάρνανται σοφήν δια ρίζαν Τζιρήτη”. Ο Κρης αθλητής, ο ωκύπους ιερεύς, ο το ρεκόρ του εν τοις Ολυμπιακοίς αγώσι πρωτεύσαντος καταξεσχίσας, ο νέος Πηλείδης ήρως της ημέρας, ο ποδωκείησι πεποιθώς και αναζητών ανά την Ευρώπην όλην τον κράτιστον τους πόδας Γάλλον Ορτέγκ, όπως συναγωνισθή μετ’ αυτού, ο τον από Μαραθώνος εις Αθήνας δρόμον εις δύο ώρας και πέντε πρώτα λεπτά μόνο διατρέξας, κατά 53’ πρώτα λεπτά όλα τον Ολυμπιονίκην Λούην υπερβάς, κατάγεται εκ Λασηθίου και όχι ως αι εφημερίδες τον νομίζουσιν εκ Πεδιάδος. Μέλος ούτος της εν Λασηθίω οικογενείας των Ταμιόληδων εγεννήθη, εν τω χωρίω Αγίω Γεωργίω Λασηθίουι, εκ γονέων ευσεβών, εκεί δ’ ανατραφείς και ηλικιωθείς έλαβε τα πρώτα νάματα της παιδείας εις το εν τω χωρίω της γεννήσεως του σχολείον είτα ανδρωθείς ηράσθη τινός νεάνιδος εκ του χωρίου Κασσάνων Πεδιάδος, ην και ενυμφεύθη, και έκτοτε κατοικεί εν τω χωρίω της συζύγου του εις τους Κασσάνους Πεδιάδος· ώστε το θαύμα αυτό της ταχύτητος, ο ήρωας παπα-Τζιρήτης, είνε Λασηθιώτης και όχι Πεδιαδίτης. Την ανακρίβειαν ταύτην, όσον αφορά την καταγωγήν του, έρχομαι να διορθώσω την δάδα της αληθείας προσάγων.

Eφημερίδα “Πατρίς” Xανίων 23-9-1900
ιερεύς Πεζοπόρος

“Oνομάζεται παπά Mανόλης, η παπα Tζιρήτης κατ’ονοματοποίησιν της εκτάκτου ιδιότητας αυτού του τρέχειν ήτοι τζιρητάν, κατά την Kρητικήν φρασεολογίαν, θαυμασίως. Kατοικεί εις το χωρίον Kασάνους της Πεδιάδος, η δε αντοχή του αμιλλάται προς την τατύχητα αυτού, αυξανόμενη κατά λόγον ευθύν και κατά αριθμητικήν πρόοδον, προς την διάρκειαν του δρόμου τον οποίον διανύει.Tούτο δε ακριβώς είναι το περιεργώτερον εξ όλων, και το οποίον καμνει τον παπά Mανόλη να εγείρη την λογική αξίωσιν ότι θα διηγωνίζετο επιτυχώς με τους πρώτους πεζοπόρους του κόσμου, αν είχε τα μέσα να μεταβή προς συνάντησίν των.Kαι δια να σας δώσωμεν παραδείγματα της όντως σιδηροδρομικής ταχύτητός του: Aπο τον χωρίον Bενεράτο έφθασε μέχρις Hρακλείου-διάστημα 18 χιλιομέτρων-εντός 40 λεπτών. Eκ του χωρίου πόμπια μετέβη εις Mοίρας και επέστρεψε – και επανελήφθη τούτο τετράκις, χωρίς να σταθή ο ακούραστος ιερεύς- διανύων δια κάθε δρόμον 6 χιλιόμετρα εις λεπτα ολιγώτερα των 15, ήτοι διέτρεξεν 48 χιλιόμετρα εις δύο ώρας. Kαταρρίπτει η ταχύτης αυτή και του Λούη το ρεκόρ, και του εσχάτως νικήσαντος εν Παρισίοις κατά τους διεθνείς αγώνας.Eίναι δε πρωτότυπον το χάρισμα αυτό του παπά -Mανόλη δια του οποίου όσον πλειότερον δρόμον διανύει, τόσον περισσότερον αντοχήν και ταχύτητα αποκτά. Eν ω τα πρώτα τρία χλιόμετρα διανύει εις δέκα λεπτά, φθάνει ύστερον εις το να διανύη ισάριθμα εις μόνον 6 ή 6 1/2.Oι εν Hρακλείω ή αλλαχού Γυμναστικοι Σύλλογοι, δεν νομίζουσιν ότι έχουν καθήκον να αποστείλωσι το θαύμα αυτό των δρομέων εις τους πρώτους διεξαχθησομένους αγώνας, οπουδήποτε γης και αν γίνωσιν”;
Mια διόρθωση στο παραπάνω σπουδαίο ντοκουμέντο: H φράση: “Oνομάζεται παπά-Mανόλης” είναι προφανώς λάθος. “Παπά-Eυάρεστος” ήταν το ιερατικό του όνομα και “Γεώργιος” το βαφτιστικό του.

Eφημερίδα “ΠATPIΣ” Xανίων Φύλλο 103/ 17-10-1900
“O παπα-Tζιρίτης”

“Hλθε πεζή από το Hράκλειον προ ολίγων ημερών, θαύμα αντοχής και ταχύτητος. Eυχαρίστως θα διηγωνίζετο προς οιονδήποτε δρομέα, εάν ηδύνατο να μεταβή εις την αλλοδαπήν, αλλά δυστυχώς η μεγάλη οικογένειά του και η αργία του, ούτως ειπείν, δεν επιτρέπουσιν ούτε καν να το σκεφθή.O παρ’ ημίν κ. K. Mάνος, αλυτάρχης των Oλυμπιακών αγώνων, και ειδήμων περί τα τοιαύτα, έλαβεν αφορμήν να εκτιμήση την εσπέραν της παρελθούσης Παρασκευής την αντοχήν και την ταχύτητα του Παπα Tζιρήτη. Tη προσκλήσει του κ. Mάνου, ο παπάς εκκινήσας εκ του αμαξοστασίου μετέβη εις Σούδαν μέχρι του εκεί τεμένους, και επέστρεψε διατρέξας ένδεκα χιλιόμετρα εις διάστημα ολιγώτερον των 32 λεπτών!Kαι αν υπολογισθή ο χρόνος ον απώλεσε καθ’ οδόν, καταδιωχθείς υπό χωροφυλάκων εκπλαγέντων εις την θέαν ανθρώπου τρέχοντος αστραπιαίως και σταματήσας δια να δώση εξηγήσεις αναμφιβόλως το διάστημα τούτο διέτρεξεν εις 28 το πολύ λεπτά, δηλαδή με ταχύτητα πρωτάκουστον και εκπληκτικήν. Tα 42 χιλιόμετρα του μαραθωνίου δρόμου κατά την αναλογίαν ταύτην θα διατρέξη εις χρόνον κατά τι μικρότερον των δυο ωρών και η ταχύτης αύτη καταρρίπτει με τεραστίαν ελάττωσιν το ρεκόρ του Λούη, διατρέξαντος εις τρεις ώρας τον Mαραθώνιον δρόμον, και όλων των άλλων δρομέων των νικησάντων εις παγκοσμίους αγώνας κατά τα τελευταία έτη. Tα σφριγώντα ουγγρικά άλογα του κ. Mάνου παρακολουθήσαντος τον Παπα Tζιρήτην επνευστίων και απέκαμον, το θαυμασιώτερον δ’ είνε ότι και το τελευταίον βήμα του ωκύποδος ιερέως, ήτο εξ ίσου σταθερόν, εξ ίσου πτερωτόν, εξ ίσου ακούραστον με το πρώτον!Λυπηρόν ότι το θαύμα τούτο εξ ανάγκης δεν θα επιδειχθή εις ευρωπαϊκόν τινα συναγωνισμόν ή καν αθηναϊκόν, ελλείψει των απαραιτήτου ανάγκης υλικών μέσων”.

Eφημερίδα ΠΑΤΡΙΣ Χανίων Αριθμ. φύλλου 121/28 Νοεμβρίου 1900
ΠΡΟΣΩΠΑ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΑ
“Ωραι δυο και λεπτά πέντε:
Εδικαίωσε λοιπόν τας προσδοκίας όλων ο ταχυπόρους ιερεύς, διατρέξας εις ώρας δυο και λεπτά πρώτα πέντε, τον από Μαραθώνος εις Αθήνας δρόμον, τεσσαράκοντα και δύο χιλιάδων μέτρων, εισελθών εις το Πανελλήνιον στάδιον, ακμαιότατος, άκοπος, ακατάβλητος!Και ουτωσίπως ο Ευάρεστος Δ. Ταμιόλης, ή Παπά Τζιρήτης, εκ Κασάνων της Πεδιάδος Κρήτης, κατεξέσχισε του Λούη το ρεκόρ συντομεύσας κατά πεντήκοντα τρία λεπτά όλα τον δρόμον, τιθέμενος εκτός πλέον συναγωνισμού από τους παγκοσμίους δρομείς τους νικήσαντας ανά την υφήλιον κατά τα τελευταία έτη.Εκ του διανυθέντος δρόμου, δέκα τέσσαρα χιλιόμετρα ευρίσκονται εν αθλιεστάτη καταστάσει, κατεσπαρμένα με χαλίκας και παντοία εμπόδια, καθιστώντα τούτον επιπονώτατον. Και ισχυρίζεται ο υπέρ νουν ωκύπους ιερεύς, ότι δύναται κατά δέκα πέντε λεπτά όλα να συντομεύση τον δρόμον, καθιστάμενος πιστευτός από τα αποτελέσματα των μέχρι τούδε δρόμων του.Και μετέβη εις Αθήνας ωρισμένως δια να συναγωνισθή προς τον Γάλλον ταχυπόρον Ορτέγκ, τον οποίον μη ευρών εις Αθήνας, ίσως σπεύση να συναντήση εις Παρισίους, επωφεληθείς της ευκαιρίας να προσκαλέση εις διαγώνισμα και Ελληνα δρομέα, προκαλούντά τον.Και καταφαίνεται αριδήλως, ότι υφίστανται ακόμη απόγονοι των ευκλεών προπατόρων μας, διατηρούντες την αθλητικότητα εκείνων, επιβληθέντων εις τον γνωστόν τότε κόσμον, δια της ακαταγωνίστου αντοχής και ανδρείας των
(Κλέίνοντας όσοι γνωρίζουν από τρέξιμο και χρόνους θεωρείται αφύσικο να πέτυχε τέτοιες επιδόσεις , τότε με τα πενιχρά μέσα που υπήρχαν η Θεοποιούσαν κάποιον η τον θεωρούσαν τρελό ο Παπατζηρίτης επειδή ήταν και ιερέας θεωρούταν ότι έχει υπερ-φυσικές ικανότητες, χωρίς αυτό να απολκείει ότι θα μπορούσε να ήταν ένα πολύ μεγάλο αθλητικό ταλέντο..Σπυρίδων Καμπαξής)
ppa2

οι 200 καλλίτεροι άνδρες Μαραθωνοδρόμοι στην Ελλάδα όλων των εποχών

2.12.04 ΑΝΔΡΙΟΠΟΥΛΟΣ ΣΠΥΡΙΔΩΝ 1962 ΑΠΣ ΠΑΤΡΑΣ 2 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΒΕΡΟΛΙΝΟ,ΓΕΡ 09/10/1988
2.13.24 ΖΑΜΠΕΛΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ 1973 ΓΣ ΚΕΡΑΤΣΙΝΙΟΥ 11 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΡΟΤΕΡΝΤΑΜ,ΟΛΛ 21/04/2002
2.13.32 ΧΑΡΑΜΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ 1971 ΠΑΟ ΦΛΟΓΑ ΠΑΓΚΡΑΤΙΟΥ 21 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΡΟΤΕΡΝΤΑΜ,ΟΛΛ 16/04/2000
2.13.53 ΠΟΛΛΙΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ 1971 ΠΕΙΡΑΪΚΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ 24 ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΑΡΙΣΙ,ΓΑΛ 28/08/2003
2.14.36 ΚΟΥΣΗΣ ΜΙΧΑΗΛ 1953 ΓΕ ΑΓΡΙΝΙΟΥ 4 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΑΜΣΤΕΡΝΤΑΜ,ΟΛΛ 08/05/1982
2.15.22 ΠΑΠΑΧΡΗΣΤΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ 1959 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΓΣ 23 ΠΑΓΚ.ΚΥΠ.ΜΑΡ ΣΕΟΥΛ,ΚΟΡ 12/04/1987
2.15.50 ΖΑΧΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ 1969 ΑΕΚ 19 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΡΟΤΕΡΝΤΑΜ,ΟΛΛ 22/04/2001
2.15.53 ΨΑΘΑΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ 1951 ΠΑΟΚ 27 ΠΑΓΚ.ΚΥΠ.ΜΑΡ ΣΕΟΥΛ,ΚΟΡ 12/04/1987
2.16.04 ΜΑΛΙΑΡΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ 1961 ΠΑΝΑΘΗΝΑΪΚΟΣ ΑΟ 23 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΛΟΝΔΙΝΟ,ΜΒΡ 20/04/1986
2.16.07 ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ 1963 ΓΣ ΗΡΑΚΛΗΣ 8 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΤΟΡΙΝΟ,ΙΤΑ 20/04/1992
2.16.26 ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ 1964 ΑΣ ΑΡΗΣ 1 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΚΑΣΤΟΡΙΑ 12/04/1992
2.16.40 ΓΕΩΡΓΙΤΣΑΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ 1968 ΑΣ ΝΕΜΕΑΣ 2 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΚΑΣΤΟΡΙΑ 12/04/1992
2.17.08 ΑΦΟΡΔΑΚΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ 1958 ΟΦ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ 1 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΑΓΡΙΝΙΟ 19/03/1988
2.17.12 ΠΟΥΛΙΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ 1977 ΠΑΝΑΘΗΝΑΪΚΟΣ ΑΟ 16 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΒΕΡΟΛΙΝΟ,ΓΕΡ 25/09/2011
2.17.39 ΚΑΡΑΚΑΤΣΑΝΗΣ ΣΤΑΥΡΟΣ 1962 ΠΑΝΑΧΑΪΚΗ ΓΕ 21 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΡΩΜΗ,ΙΤΑ 15/09/1985
2.17.58 ΚΟΥΜΠΟΥΡΑΣ ΣΑΒΒΑΣ 1960 ΓΣ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΛΑΜΙΑΣ 4 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΚΩΝ/ΠΟΛΗ 08/11/1987
2.18.30 ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ 1972 ΑΕΚ 20 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΡΟΤΕΡΝΤΑΜ,ΟΛΛ 13/04/2008
2.18.31 ΦΩΤΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ 1964 ΑΣ ΑΡΗΣ 4 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΚΑΣΤΟΡΙΑ 12/04/1992
2.18.38 ΠΑΡΜΑΚΗΣ ΜΙΧΑΗΛ 1984 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΓΣ 22 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΒΕΡΟΛΙΝΟ,ΓΕΡ 25/09/2011
2.18.43 ΜΠΟΥΡΚΟΥΛΑΣ ΦΩΤΙΟΣ 1964 ΑΟ ΕΣΠΕΡΟΣ ΠΑΤΡΑΣ 3 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΑΓΡΙΝΙΟ 19/03/1988
2.18.50 ΚΥΡΙΑΖΗΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ 1961 ΓΣ ΒΟΛΟΥ 5 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΚΑΣΤΟΡΙΑ 12/04/1992
2.18.57 ΛΑΖΑΡΙΔΗΣ ΚΥΡΙΑΚΟΣ 1954 ΦΑΣ ΝΑΟΥΣΑΣ 47 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΒΟΣΤΩΝΗ,ΗΠΑ 16/04/1979
2.19.18 ΣΙΚΑΛΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ 1965 ΟΦΚΑ ΣΕΡΡΩΝ 6 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΚΑΣΤΟΡΙΑ 12/04/1992
2.19.20 ΝΑΚΟΣ ΣΠΥΡΙΔΩΝ 1952 ΣΕΦ ΑΡΚΑΔΙΚΟΣ 52 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΒΟΣΤΩΝΗ,ΗΠΑ 20/04/1981
2.19.20 ΘΕΟΔΩΡΑΚΑΚΟΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ 1978 ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΣ ΣΦΠ 28 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΑΜΣΤΕΡΝΤΑΜ,ΟΛΛ 16/10/2011
2.19.21 ΖΑΡΑΓΚΑΣ ΛΑΜΠΡΟΣ 1975 ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΣ ΣΦΠ 34 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΛΟΝΔΙΝΟ,ΜΒΡ 18/04/2004
2.19.45 ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ 1952 ΠΑΝΑΧΑΪΚΗ ΓΕ 12 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΝΤΕΜΠΝΟ,ΠΟΛ 29/06/1980
2.19.46 ΤΣΙΓΓΕΡΟΓΛΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ 1963 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΓΣ 4 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΑΓΡΙΝΙΟ 19/03/1988
2.19.51 ΚΑΣΙΑΝΙΔΗΣ ΜΑΡΙΟΣ 1954 ΓΣ ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ 18 ΒΡΕΤΑΝ.ΚΟΙΝΟΠ. ΜΠΡΙΣΜΠΕΗΝ,ΑΥΣ 08/10/1982
2.19.55 ΤΣΙΜΙΓΚΑΤΟΣ ΘΕΟΦΑΝΗΣ 1947 ΠΑΝΑΧΑΪΚΗ ΓΕ 20 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΑΘΗΝΑ 07/03/1982
2.20.15 ΜΑΣΑΡΑΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ 1963 ΓΣ ΗΡΑΚΛΗΣ 5 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΑΓΡΙΝΙΟ 19/03/1988
2.20.16 ΒΑΞΕΒΑΝΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ 1964 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΓΣ 4 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΚΑΣΤΟΡΙΑ 24/04/1994
2.20.35 ΜΑΡΚΑΚΗΣ ΝΙΚΗΤΑΣ 1968 ΓΑΣ ΙΛΙΣΣΟΣ 52 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΡΟΤΕΡΝΤΑΜ,ΟΛΛ 22/04/2001
2.21.01 ΠΕΡΗΦΑΝΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ 1962 ΓΣ ΛΑΡΙΣΑΣ 3 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΑΓΡΙΝΙΟ 06/04/1997
2.21.07 ΧΕΙΜΩΝΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ 1952 ΓΣ ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ 10 ΔΙΕΘ. ΝΤΕΜΠΝΟ,ΠΟΛ 15/06/1975
2.21.19 ΚΟΚΚΟΤΟΣ ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ 1973 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΓΣ 39 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΛΟΝΔΙΝΟ,ΜΒΡ 18/04/2004
2.21.26 ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ 1964 ΣΕΦ ΑΡΚΑΔΙΚΟΣ 8 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΑΓΡΙΝΙΟ 19/03/1988
2.21.44 ΠΟΥΛΙΟΠΟΥΛΟΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ 1979 ΑΣ ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΒΕΡΟΙΑΣ 8 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΧΙΟΥΣΤΟΝ,ΗΠΑ 15/01/2012
2.21.49 ΠΟΝΤΙΚΗΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ 1964 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΓΣ 21 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΣΙΚΑΓΟ,ΗΠΑ 28/10/1990
2.22.07 ΜΕΡΟΥΣΗΣ ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ 1982 ΦΟ ΒΡΟΝΤΑΔΩΝ 40 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΡΟΤΕΡΝΤΑΜ,ΟΛΛ 15/04/2012
2.22.23 ΤΡΙΓΚΑΣ ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ 1972 ΠΕΙΡΑΪΚΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΕΣ ΠΑΓΚ.ΚΥΠ.ΜΑΡ ΑΘΗΝΑ 09/04/1995
2.22.36 ΒΑΓΙΑΝΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ 1946 ΠΕΙΡΑΪΚΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ 24 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΜΑΝΤΣΕΣΤΕΡ,ΜΒΡ 03/06/1973
2.22.47 ΓΟΥΓΟΥΣΗΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ 1975 ΓΑΣ ΚΟΡΗΣΟΥ 48 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΛΟΝΔΙΝΟ,ΜΒΡ 18/04/2004
2.22.53 ΒΙΡΒΙΛΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ 1941 ΑΕΚ 7 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΑΘΗΝΑ 06/04/1973
2.23.11 ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ 1974 ΜΑΣ ΑΕΤΟΣ 3 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΑΓΡΙΝΙΟ 17/03/1996
2.23.19 ΜΑΓΚΡΙΩΤΕΛΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ 1981 ΠΑΟ ΚΑΛΑΜΠΑΚΙΟΥ ΔΡΑΜ. 18 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΝΑΓΚΑΝΟ,ΙΑΠ 20/04/2008
2.23.34 ΒΟΥΡΟΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ 1939 ΠΑΝΑΘΗΝΑΪΚΟΣ ΑΟ 9 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΑΘΗΝΑ 06/04/1969
2.23.42 ΜΑΡΟΥΓΚΑΣ ΙΩΑΝΝΗΣ 1970 ΠΑΝΙΩΝΙΟΣ ΓΣ 8 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΚΑΣΤΟΡΙΑ 24/04/1994
2.23.46 ΒΕΛΛΑΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ 1951 ΑΣ ΑΙΑΣ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ 10 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΑΓΡΙΝΙΟ 19/03/1988
2.23.49 ΓΙΑΝΝΟΥΔΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ 1961 ΟΦ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ 2 ΤΟΠΙΚΟΙ ΒΑΝΚΟΥΒΕΡ,ΚΑΝ 03/05/1982
2.24.01 ΚΟΥΡΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ 1956 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΓΣ 5 ΜΗΤΙΝΓΚ ΤΣΕΚΕΝΤ,ΟΥΓ 26/05/1984
2.24.23 ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ 1981 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΓΣ 1 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΑΘΗΝΑ 05/11/2006
2.24.29 ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗΣ ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ 1976 ΟΚΑ ΚΑΒΑΛΑΣ 2 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΚΟΠΕΝΧΑΓΗ,ΔΑΝ 22/05/2011
2.24.52 ΤΣΑΤΣΑΚΗΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ 1959 ΟΦ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ 11 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΑΓΡΙΝΙΟ 19/03/1988
2.24.52 ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΑΝΤΩΝΙΟΣ 1980 ΑΣ ΑΡΗΣ 21 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΧΙΟΥΣΤΟΝ,ΗΠΑ 19/01/2014
2.24.56 ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΥ ΘΕΟΔΩΡΟΣ 1975 ΠΑΝΑΘΗΝΑΪΚΟΣ ΑΟ 13 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΜΙΛΑΝΟ,ΙΤΑ 11/04/2010
2.25.08 ΒΑΝΤΑΡΑΚΗΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ 1965 ΠΑΝΑΧΑΪΚΗ ΓΕ 9 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΚΑΣΤΟΡΙΑ 12/04/1992
2.25.48 ΤΟΥΛΑΣ ΧΡΗΣΤΟΣ 1971 ΓΣ ΚΑΛΑΜΠΑΚΑΣ 5 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΑΓΡΙΝΙΟ 17/03/1996
2.26.24 ΚΑΡΑΝΑΣΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ 1960 ΠΑΟΚ 12 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΑΓΡΙΝΙΟ 19/03/1988
2.26.50 ΜΗΤΣΙΚΑΣ ΧΡΗΣΤΟΣ 1946 ΓΣ ΛΑΡΙΣΑΣ 38 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΜΑΝΤΣΕΣΤΕΡ,ΜΒΡ 03/06/1973
2.26.59 ΜΠΟΥΡΜΠΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ 1953 ΠΑΝΑΘΗΝΑΪΚΟΣ ΑΟ 3 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΘΗΒΑ 07/11/1982
2.27.02 ΚΑΤΣΙΛΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ 1978 ΕΘΝΙΚΟΣ ΓΣ 23 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΠΡΑΓΑ,ΤΣΕ 21/05/2000
2.27.17 ΜΑΚΡΙΔΗΣ ΠΑΥΛΟΣ 1947 ΑΓΣ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 7 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΑΘΗΝΑ 06/04/1974
2.27.23 ΤΣΙΟΥΝΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ 1983 ΓΣ ΠΥΛΗΣ ΜΟΥΖΑΚΙΟΥ 6 Μ.ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗ 10/04/2011
2.27.26 ΠΑΤΟΥΛΙΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ 1968 ΓΣ Γ.ΠΑΣΣΙΑΛΗΣ ΜΟΥΖΑΚΙΟΥ 11 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΚΑΣΤΟΡΙΑ 24/04/1994
2.27.28 ΚΑΡΑΧΡΗΣΤΟΣ ΕΥΣΤΑΘΙΟΣ 1969 ΠΑΣ ΙΩΝΙΚΟΣ ’80 ΑΓΡΙΝΙΟΥ 10 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΚΑΣΤΟΡΙΑ 12/04/1992
2.28.10 ΖΑΡΚΑΔΑΣ ΧΡΗΣΤΟΣ 1974 ΑΣ ΠΥΡΡΟΣ ΑΡΤΑΣ 56 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΑΜΒΟΥΡΓΟ,ΓΕΡ 25/04/1999
2.28.15 ΧΑΜΟΔΡΑΚΑΣ ΙΩΑΝΝΗΣ 1975 ΑΓΣ ΑΝΑΤΟΛΗ Ν.ΙΩΝΙΑΣ 17 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΜΙΛΑΝΟ,ΙΤΑ 11/04/2010
2.28.28 ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ 1984 ΓΑΣ ΚΙΛΚΙΣ 19 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΝΤΥΣΣΕΛΝΤΟΡΦ,ΓΕΡ 28/04/2013
2.28.53 ΤΣΙΣΜΕΝΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ 1964 ΑΣ ΑΡΗΣ 15 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΑΓΡΙΝΙΟ 19/03/1988
2.29.12 ΛΙΟΝΤΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ 1957 ΑΕ ΕΜΠΟΡΟΥΠΑΛΛΗΛΩΝ 1 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΡΟΔΟΣ 25/03/1989
2.29.18 ΑΝΔΡΙΕΛΛΟΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ 1952 ΑΕΚ 29 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΑΜΣΤΕΡΝΤΑΜ,ΟΛΛ 08/05/1982
2.29.20 ΦΡΑΓΚΟΣ ΕΠΑΜΕΙΝΩΝΔΑΣ 1962 ΑΟ ΕΣΠΕΡΟΣ ΠΑΤΡΑΣ 12 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΚΑΣΤΟΡΙΑ 12/04/1992
2.29.32 ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ 1975 ΠΑΝΑΘΗΝΑΪΚΟΣ ΑΟ 3 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΑΘΗΝΑ 05/11/2000
2.29.37 ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΙΩΑΝΝΗΣ 1946 ΓΣ ΕΥΑΓΟΡΑΣ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ 1 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΙ ΜΑΡ ΛΕΥΚΩΣΙΑ 04/02/1979
2.29.39 ΡΕΠΠΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ 1966 ΣΔΥ ΒΟΛΟΥ 3 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΠΑΤΡΑ 27/11/1996
2.29.42 ΚΑΛΙΑΚΟΥΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ 1984 ΑΕ ΜΕΣΟΓ.ΑΜΕΙΝΙΑΣ ΠΑΛ. 29 ΟΛΥΜΠ.ΑΝΑΜΝΗΣΤΙΚΟΣ ΝΑΓΚΑΝΟ,ΙΑΠ 20/04/2014
2.30.01 ΤΑΣΣΙΟΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ 1953 ΠΑΟΚ 16 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΑΓΡΙΝΙΟ 19/03/1988
2.30.07 ΦΑΡΔΟΓΙΑΝΝΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ 1962 ΑΟ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ 6 ΓΡ.ΛΑΜΠΡΑΚΗΣ ΑΘΗΝΑ 23/10/1988
2.30.17 ΔΑΓΚΟΓΛΟΥ ΙΩΑΝΝΗΣ 1969 ΑΟ ΕΣΠΕΡΟΣ ΠΑΤΡΑΣ 2 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΠΑΤΡΑ 01/12/1995
2.30.43 ΣΚΟΡΔΙΛΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ 1936 ΚΕΡΚΥΡΑΪΚΟΣ ΓΣ ? ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΣΤΕΛΕΝΜΠΟΣ,ΝΑΕ 19/09/1970
2.30.51 ΜΗΛΑΣ ΣΤΑΜΑΤΙΟΣ 1944 ΑΟ ΦΙΛΟΘΕΗΣ 44 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΜΑΝΤΣΕΣΤΕΡ,ΜΒΡ 04/06/1972
2.31.01 ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΕΤΡΟΣ 1957 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΓΣ 30 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΑΜΣΤΕΡΝΤΑΜ,ΟΛΛ 08/05/1982
2.31.04 ΜΠΑΛΑΓΙΑΝΝΗΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ 1982 ΓΣ ΤΡΙΚΑΛΩΝ 59 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΒΕΡΟΛΙΝΟ,ΓΕΡ 30/09/2007
2.31.05 ΡΑΣΙΔΑΚΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ 1965 ΠΑΝΑΘΗΝΑΪΚΟΣ ΑΟ 7 ΓΡ.ΛΑΜΠΡΑΚΗΣ ΑΘΗΝΑ 17/10/1999
2.31.13 ΛΙΑΝΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ 1951 ΑΕΚ 4 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΘΗΒΑ 07/11/1982
2.31.15 ΝΤΟΥΜΑΣ ΧΡΗΣΤΟΣ 1971 ΠΑΝΙΩΝΙΟΣ ΓΣ 1 ΓΡ.ΛΑΜΠΡΑΚΗΣ ΑΘΗΝΑ 18/10/1992
2.31.19 ΜΙΧΟΠΟΥΛΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ 1961 ΕΘΝΙΚΟΣ ΓΣ 2 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΙΩΑΝΝΙΝΑ 24/03/1984
2.31.22 ΠΟΣΟΝΙΔΗΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ 1966 ΓΕ ΑΓΡΙΝΙΟΥ 59 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΒΕΡΟΛΙΝΟ,ΓΕΡ 10/09/2000
2.31.22 ΓΡΙΒΑΣ ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ 1985 ΓΣ ΤΡΙΚΑΛΩΝ 18 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΑΘΗΝΑ 09/11/2008
2.31.46 ΓΚΟΤΣΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ 1967 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΓΣ 3 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΠΑΤΡΑ 01/12/1995
2.31.50 ΝΙΚΟΔΗΜΟΥ ΠΕΤΡΟΣ 1961 ΟΦ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ 5 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΘΗΒΑ 07/11/1982
2.31.51 ΖΩΡΖΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ 1964 ΓΑΣ ΙΛΙΣΣΟΣ 4 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΠΑΤΡΑ 01/12/1995
2.32.05 ΒΑΡΔΑΛΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ 1961 ΑΟ ΜΕΓΑΡΩΝ 12 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΑΓΡΙΝΙΟ 17/03/1996
2.32.18 ΣΚΟΥΦΙΑΣ ΘΕΟΦΑΝΗΣ 1982 ΓΣ ΤΡΙΚΑΛΩΝ 19 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΑΘΗΝΑ 09/11/2008
2.32.31 ΤΖΑΝΑΒΑΡΑΣ ΠΑΥΛΟΣ 1969 ΓΕ ΑΡΓΟΛΙΔΑΣ 6 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΛΙΝΤΣ,ΑΥΤ 17/04/2005
2.32.35 ΤΣΑΤΡΑΦΙΛΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ 1972 ΓΑΕ ΔΙΩΝ ΚΥΠΑΡΙΣΕΥΣ 7 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΡΟΔΟΣ 05/04/1998
2.32.50 ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ ΑΓΓΕΛΟΣ 1957 ΑΟ ΦΙΛΟΘΕΗΣ 4 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΙΩΑΝΝΙΝΑ 24/03/1984
2.32.50 ΟΥΖΟΥΝΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ 1962 ΓΑΣ ΕΔΕΣΣΑΣ 14 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΚΑΣΤΟΡΙΑ 12/04/1992
2.33.05 ΧΑΛΚΙΑΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ 1955 ΓΣ ΒΟΛΟΥ 9 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΡΟΔΟΣ 19/04/1986
2.33.19 ΤΣΙΑΝΑΚΑΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ 1978 ΑΣ ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΒΕΡΟΙΑΣ 15 Μ.ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗ 12/04/2009
2.33.21 ΚΑΜΠΑΞΗΣ ΠΑΝΤΕΛΗΣ 1968 ΟΜ.ΥΠΕΡΑΠΟΣΤΑΣΕΩΝ 12 ΓΡ.ΛΑΜΠΡΑΚΗΣ ΑΘΗΝΑ 17/10/1999
2.33.23 ΣΥΜΙΡΙΩΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΟΣ 1990 ΦΟ ΒΡΟΝΤΑΔΩΝ 3 Μ.ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗ 06/04/2014
2.33.28 ΚΩΝΑΣ ΣΤΕΡΓΙΟΣ 1942 ΦΑΣ ΝΑΟΥΣΑΣ 17 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΑΘΗΝΑ 06/04/1973
2.33.28 ΡΗΓΑΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ 1977 ανεξ. 15 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΑΘΗΝΑ 10/11/2013
2.33.30 ΕΛΚΟΥΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ 1974 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΓΣ 59 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΡΟΤΕΡΝΤΑΜ,ΟΛΛ 22/04/2001
2.33.33 ΚΟΥΡΗΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ 1970 ΠΑΟ ΦΛΟΓΑ ΠΑΓΚΡΑΤΙΟΥ 16 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΚΑΣΤΟΡΙΑ 24/04/1994
2.33.37 ΓΚΙΚΑΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ 1966 ΑΟ ΞΥΛΟΚΑΣΤΡΟΥ 10 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΑΓΡΙΝΙΟ 06/04/1997
2.33.37 ΣΑΒΡΑΝΑΚΗΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ 1966 ΠΑΝΙΩΝΙΟΣ ΓΣ 9 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΑΓΡΙΝΙΟ 06/04/1997
2.33.47 ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ 1961 ΠΜΣ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΚΟΜΟΤ. 17 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΚΑΣΤΟΡΙΑ 24/04/1994
2.34.10 ΣΥΡΠΑΣ ΙΩΑΝΝΗΣ 1956 ΟΦΚΑ ΣΕΡΡΩΝ 15 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΚΑΣΤΟΡΙΑ 12/04/1992
2.34.14 ΜΟΝΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ 1946 ΑΕΚ 5 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΑΘΗΝΑ 30/10/1972
2.34.18 ΖΕΡΒΑΚΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ 1984 ΣΗΤΕΙΑΚΟΣ ΑΟ 8 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΑΘΗΝΑ 11/11/2012
2.34.19 ΠΑΥΛΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ 1941 ΠΑΝΙΩΝΙΟΣ ΓΣ 18 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΑΘΗΝΑ 06/04/1973
2.34.19 ΚΑΡΑΘΑΝΑΣΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ 1965 ΠΑΝΑΘΗΝΑΪΚΟΣ ΑΟ 16 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΚΑΣΤΟΡΙΑ 12/04/1992
2.34.32 ΧΟΝΔΡΟΓΙΑΝΝΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ 1975 ΚΕΡΚΥΡΑΪΚΟΣ ΓΣ 19 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΝΑΓΚΑΝΟ,ΙΑΠ 11/04/2004
2.34.33 ΤΣΙΧΛΑΣ ΙΩΑΝΝΗΣ 1940 ΑΣ ΑΙΑΣ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ 5 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΙΩΑΝΝΙΝΑ 24/03/1984
2.34.39 ΚΑΛΟΜΟΙΡΗΣ ΜΙΧΑΗΛ 1986 ΑΠΣ ΑΠΟΛΛΩΝ ΑΤΤΙΚΗΣ 20 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΦΛΟΡΕΝΤΙΑ,ΙΤΑ 24/11/2013
2.34.49 ΖΩΓΡΑΦΟΣ ΑΛΚΙΒΙΑΔΗΣ 1958 ΓΣ ΗΡΑΚΛΗΣ 8 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΘΗΒΑ 07/11/1982
2.34.49 ΤΑΝΤΑΡΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ 1962 ΑΟ ΕΣΠΕΡΟΣ ΠΑΤΡΑΣ 19 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΚΑΣΤΟΡΙΑ 24/04/1994
2.34.50 ΦΩΤΑΚΗΣ ΑΝΔΡΕΑΣ 1974 ΓΣ Ν.ΛΙΟΣΙΩΝ 22 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΝΤΥΣΣΕΛΝΤΟΡΦ,ΓΕΡ 28/04/2013
2.34.52 ΑΡΤΙΝΙΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ 1973 ΠΑΝΙΩΝΙΟΣ ΓΣ 4 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΡΟΔΟΣ 16/04/2000
2.35.11 ΑΥΛΑΚΙΩΤΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ 1939 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΓΣ 1 ΠΑΝ.ΜΑΡ. ΑΘΗΝΑ 06/04/1970
2.35.11 ΜΑΡΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ 1976 ΑΕΚ 12 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΧΙΟΥΣΤΟΝ,ΗΠΑ 16/01/2005
2.35.12 ΚΑΛΑΜΠΟΥΚΑΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ 1980 ΜΕΑΣ ΤΡΙΤΩΝ 17 Μ.ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗ 01/04/2007
2.35.27 ΑΛΥΣΑΝΔΡΑΤΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ 1965 ΠΑΛΗΞΟΥΡΙΑΚΟΣ 11 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΡΟΔΟΣ 19/04/1986
2.35.30 ΤΖΑΒΟΛΑΚΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ 1967 ΠΑΝΑΘΗΝΑΪΚΟΣ ΑΟ 12 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΡΟΔΟΣ 19/04/1986
2.35.31 ΜΑΓΓΙΝΑΣ ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ 1982 ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΣ ΣΦΠ 19 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΑΘΗΝΑ 11/11/2012
2.35.36 ΔΡΑΓΑΤΗΣ ΑΝΔΡΕΑΣ 1969 ΓΣ ΑΜΑΡΟΥΣΙΟΥ 17 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΚΑΣΤΟΡΙΑ 12/04/1992
2.35.39 ΜΑΥΡΙΚΙΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ 1976 ΑΟ ΠΕΛΟΨ ΠΑΤΡΑΣ 7 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΑΘΗΝΑ 06/11/2005
2.35.44 ΤΣΟΥΝΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ 1983 ΓΣ ΠΥΛΗΣ ΜΟΥΖΑΚΙΟΥ 9 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΑΘΗΝΑ 08/11/2009
2.35.49 ΜΟΥΖΟΠΟΥΛΟΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ 1939 ΓΕ ΑΓΡΙΝΙΟΥ 17 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΑΘΗΝΑ 06/04/1969
2.35.52 ΧΟΝΤΑΪ ΙΛΙΑ ? ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΣ ΣΦΠ 5 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΠΑΤΡΑ 27/11/1996
2.35.54 ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ 1951 ΑΟ ΠΟΣΕΙΔΩΝ ΣΥΡΟΥ 19 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΑΓΡΙΝΙΟ 19/03/1988
2.36.07 ΚΑΤΣΙΑΡΑΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ 1969 ΓΣ ΑΜΑΡΟΥΣΙΟΥ 18 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΚΑΣΤΟΡΙΑ 12/04/1992
2.36.07 ΚΑΚΑΡΟΝΤΖΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ 1968 ΑΕ ΛΑΡΙΣΑ ’64 7 Μ.ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗ 10/04/2011
2.36.08 ΑΝΤΩΝΑΚΑΚΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ 1959 ΑΣ ΑΡΗΣ ΕΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΘΗΒΑ 07/11/1982
2.36.10 ΚΟΝΤΖΕΔΑΚΗΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ 1962 ΟΦ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ 7 ΓΡ.ΛΑΜΠΡΑΚΗΣ ΑΘΗΝΑ 21/10/1990
2.36.13 ΛΟΪΖΗ ΕΥΘΥΜΙΟΣ 1951 ΓΣ ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ 1 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΙ ΜΑΡ. ΛΑΡΝΑΚΑ 02/03/1980
2.36.14 ΛΑΖΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ 1969 ΕΓΣ ΖΑΦΕΙΡΑΚΗ ΝΑΟΥΣΑΣ 20 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΚΑΣΤΟΡΙΑ 24/04/1994
2.36.24 ΞΕΝΟΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ 1957 ΓΑΣ ΙΛΙΣΣΟΣ 6 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΙΩΑΝΝΙΝΑ 24/03/1984
2.36.24 ΧΑΤΖΗΔΗΜΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ 1963 ΓΑΣ Μ.ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΓΙΑΝΝΙΤ 19 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΚΑΣΤΟΡΙΑ 12/04/1992
2.36.29 ΝΙΚΟΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ 1987 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΓΣ 9 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΑΘΗΝΑ 31/10/2010
2.36.40 ΦΩΤΑΚΗΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ 1969 ΓΑΣ ΚΑΜΑΤΕΡΟΥ 41 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΑΜΣΤΕΡΝΤΑΜ,ΟΛΛ 19/10/2008
2.36.44 ΤΑΡΑΜΑΣ ΙΩΑΝΝΗΣ 1961 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΓΣ 7 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΙΩΑΝΝΙΝΑ 24/03/1984
2.36.48 ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ 1983 ΓΣ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ 5 ΠΑΝ.ΜΑΡ. ΑΘΗΝΑ 09/11/2014
2.36.53 ΚΟΥΡΤΗΣ ΦΩΤΙΟΣ 1954 ΑΟ ΠΡΕΒΕΖΑΣ 4 ΒΑΡΔΙΝΟΓΙΑΝΝΕΙΑ ΗΡΑΚΛΕΙΟ 15/11/1987
2.37.02 ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ ΗΛΙΑΣ 1955 ΠΑΝΑΧΑΪΚΗ ΓΕ 7 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΑΘΗΝΑ 02/04/1980
2.37.10 ΓΕΡΑΡΔΗΣ ΜΙΧΑΗΛ 1973 ΑΠΣ ΑΠΟΛΛΩΝ ΑΤΤΙΚΗΣ 133 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΠΑΡΙΣΙ,ΓΑΛ 07/04/2002
2.37.13 ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ 1976 ΓΣ ΒΕΛΟΣ Π. ΦΑΛΗΡΟΥ 69 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΦΡΑΝΚΦΟΥΡΤΗ,ΓΕΡ 26/10/2014
2.37.14 ΜΑΛΙΟΣ ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ 1962 ΑΣ ΑΙΑΣ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ 5 ΣΠ.ΛΟΥΗΣ ΑΘΗΝΑ 09/04/1989
2.37.15 ΠΑΓΚΑΛΟΣ ΣΩΤΗΡΙΟΣ 1950 ΓΣ ΗΡΑΚΛΗΣ 23 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΑΘΗΝΑ 06/04/1973
2.37.15 ΧΑΜΟΥΡΙΩΤΑΚΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ 1945 ΓΣ ΗΡΑΚΛΗΣ 22 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΑΘΗΝΑ 06/04/1973
2.37.18 ΓΑΖΟΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ 1976 ΠΑΣ ΖΩΓΡΑΦΟΥ 4 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΑΘΗΝΑ 04/11/2001
2.37.22 ΨΑΡΟΜΙΧΕΛΑΚΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ 1948 ΠΑΝΑΘΗΝΑΪΚΟΣ ΑΟ 6 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΠΑΤΡΑ 03/05/1981
2.37.24 ΠΑΣΑΛΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ 1955 ΑΣ ΑΙΑΣ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ 14 ΓΡ.ΛΑΜΠΡΑΚΗΣ ΑΘΗΝΑ 22/10/1989
2.37.25 ΤΣΕΡΤΟΣ ΦΩΤΙΟΣ 1978 ΠΑΝΙΩΝΙΟΣ ΓΣ 11 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΑΘΗΝΑ 06/11/2005
2.37.29 ΜΩΡΡΕΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ 1972 ΑΣ ΚΑΖΩΝΗΣ ΚΑΛΥΜΝΟΥ 3 ΓΡ.ΛΑΜΠΡΑΚΗΣ ΑΘΗΝΑ 18/10/1992
2.37.29 ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΓΑΘΑΓΓΕΛΟΣ 1963 ΑΓΣ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 7 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΡΟΔΟΣ 16/04/2000
2.37.33 ΑΣΛΑΝΙΔΗΣ ΠΑΥΛΟΣ ? ανεξ. 117 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΒΕΡΟΛΙΝΟ,ΓΕΡ 28/09/2003
2.37.42 ΦΑΚΙΟΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ 1936 ΠΑΝΑΘΗΝΑΪΚΟΣ ΑΟ 19 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΑΘΗΝΑ 06/04/1969
2.37.46 ΠΛΟΥΣΙΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ 1958 ΧΑΝ ΘΕΣ/ΝΙΚΗΣ 21 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΑΓΡΙΝΙΟ 19/03/1988
2.37.56 ΣΤΟΪΤΣΗΣ ΚΥΡΙΑΚΟΣ 1961 ΓΣ ΗΡΑΚΛΗΣ 22 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΑΓΡΙΝΙΟ 19/03/1988
2.37.58 ΡΗΓΟΣ ΛΑΖΑΡΟΣ 1961 ΜΕΑΣ ΤΡΙΤΩΝ 20 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΚΑΣΤΟΡΙΑ 12/04/1992
2.37.59 ΒΟΥΛΑΣΙΚΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ 1962 ανεξ. 137 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΒΕΡΟΛΙΝΟ,ΓΕΡ 20/09/1998
2.38.05 ΚΟΥΤΣΟΣΠΥΡΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ 1968 ΓΑΣ ΙΛΙΣΣΟΣ 22 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΚΑΣΤΟΡΙΑ 24/04/1994
2.38.10 ΑΦΟΡΔΑΚΟΣ ΜΙΧΑΗΛ 1974 ΓΣ ΛΙΒΥΚΟΣ ΙΕΡΑΠΕΤΡΑΣ 10 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΑΘΗΝΑ 31/10/2010
2.38.11 ΝΙΚΟΛΕΤΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ 1960 ανεξ. 3 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΠΑΤΡΑ 17/11/1997
2.38.13 ΛΟΥΒΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ 1955 ΑΟ ΕΣΠΕΡΟΣ ΠΑΤΡΑΣ 9 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΙΩΑΝΝΙΝΑ 24/03/1984
2.38.14 ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ ΗΛΙΑΣ 1981 ΜΕΣΣΗΝΙΑΚΟΣ ΓΣ 36 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΖΥΡΙΧΗ,ΕΛΒ 26/04/2009
2.38.37 ΒΩΒΟΣ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ 1968 ΠΑΟ ΘΕΡΣΙΠΟΣ Ο ΕΡΩΕΟΣ 4 ΓΡ.ΛΑΜΠΡΑΚΗΣ ΑΘΗΝΑ 26/10/1997
2.38.39 ΚΑΛΔΗΣ ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ 1989 ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΣ ΣΦΠ 8 ΠΑΝ.ΜΑΡ. ΑΘΗΝΑ 10/11/2013
2.38.42 ΜΑΝΤΖΑΡΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ 1971 ΓΑΣ ΙΛΙΣΣΟΣ 45 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΖΥΡΙΧΗ,ΕΛΒ 01/04/2007
2.38.43 ΠΑΠΟΥΛΙΑΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ 1969 ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΣ ΣΦΠ 4 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΑΘΗΝΑ 03/11/2002
2.38.45 ΣΩΤΗΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΣ 1977 ΓΣ ΤΡΙΚΑΛΩΝ 8 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΡΟΔΟΣ 16/04/2000
2.38.46 ΝΤΙΝΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ 1958 ΓΣ ΟΙΧΑΛΙΑΣ ΤΡΙΚΑΛΩΝ 150 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΒΕΡΟΛΙΝΟ,ΓΕΡ 20/09/1998
2.38.47 ΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ 1965 ανεξ. 1 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΡΟΔΟΣ 11/03/1994
2.38.50 ΚΩΝΣΤΑΝΤΕΛΟΣ ΣΩΤΗΡΙΟΣ 1973 ΑΟ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΚΗΦΙΣ.ΕΟΚΑ 17 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΚΟΠΕΝΧΑΓΗ,ΔΑΝ 21/05/2006
2.38.56 ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ ΛΕΩΝΙΔΑΣ 1963 ΓΣ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΛΑΜΙΑΣ ? ? ΑΘΗΝΑ 13/10/1986
2.38.57 ΣΗΦΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ 1973 ΣΥΛ.ΜΑΡΑΘΩΝΟΔΡ.ΚΡΗΤΗΣ 11 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΑΘΗΝΑ 11/11/2012
2.38.58 ΜΑΥΡΟΓΙΑΝΝΗΣ ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ 1964 ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΣ ΣΦΠ ? ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΒΕΡΟΛΙΝΟ,ΓΕΡ 29/09/1991
2.38.58 ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ 1964 ΑΓΣ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΜΕΣΣΗΝΗ 03/04/2005
2.38.58 ΝΤΟΥΣΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ 1977 ΓΣ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ 9 ΠΑΝ.ΜΑΡ. ΑΘΗΝΑ 13/11/2011
2.38.59 ΜΕΪΝΤΑΝΗΣ ΣΩΤΗΡΙΟΣ 1974 ΑΠΣ ΑΠΟΛΛΩΝ ΑΤΤΙΚΗΣ 158 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΒΕΡΟΛΙΝΟ,ΓΕΡ 28/09/2008
2.39.08 ΠΑΡΑΣΚΕΥΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΣΗΦ 1963 ΟΦΚΑ ΣΕΡΡΩΝ 10 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΙΩΑΝΝΙΝΑ 24/03/1984
2.39.13 ΥΦΑΝΤΗΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ 1969 ΠΑΝΑΘΗΝΑΪΚΟΣ ΑΟ 10 ΓΡ.ΛΑΜΠΡΑΚΗΣ ΑΘΗΝΑ 05/11/1995
2.39.15 ΚΟΚΚΑΛΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ 1978 ΑΟ ΛΑΣΙΘΙΟΥ 162 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΒΕΡΟΛΙΝΟ,ΓΕΡ 29/09/2013
2.39.29 ΤΡΙΧΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ 1958 ΠΕΙΡΑΪΚΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ 23 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΑΓΡΙΝΙΟ 19/03/1988
2.39.33 ΡΟΥΣΣΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ 1979 ΑΕΚ 12 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΑΘΗΝΑ 08/11/2009
2.39.34 ΚΥΡΙΚΛΙΔΗΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ 1985 ΓΣ ΗΡΑΚΛΗΣ 11 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΑΘΗΝΑ 05/11/2006
2.39.38 ΑΡΚΟΥΜΑΝΗΣ ΘΕΟΦΑΝΗΣ 1972 ΑΟ ΠΕΛΟΨ ΠΑΤΡΑΣ 58 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΒΑΡΚΕΛΩΝΗ,ΙΣΠ 07/03/2010
2.39.41 ΜΙΧΕΛΑΚΑΚΗΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ 1980 ΟΦ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ 10 ΠΑΝ.ΜΑΡ. ΑΘΗΝΑ 13/11/2011
2.39.45 ΤΣΙΟΥΡΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ 1970 ανεξ. 57 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΒΙΕΝΝΗ,ΑΥΤ 17/04/2011
2.39.48 ΚΡΑΝΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ 1967 ΕΘΝΙΚΟΣ ΓΣ 12 ΓΡ.ΛΑΜΠΡΑΚΗΣ ΑΘΗΝΑ 13/10/1991
2.39.57 ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝΣΤ. 1942 ΕΘΝΙΚΟΣ ΓΣ 25 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΑΘΗΝΑ 06/04/1973
2.39.58 ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΝΔΡΕΑΣ 1975 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΓΣ 9 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΡΟΔΟΣ 16/04/2000
2.40.02 ΜΗΤΣΗΣ ΟΡΕΣΤΗΣ 1978 ΦΣ ΑΣΤΕΡΑΣ ΠΡΕΒΕΖΗΣ 18 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΑΘΗΝΑ 04/11/2001
2.40.10 ΚΥΡΙΑΚΙΔΗΣ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ 1910 ΓΣ ΟΛΥΜΠΙΑ ΛΕΜΕΣΟΥ 1 ΠΡΩΤ.Μ.ΒΡΕΤΤΑΝΙΑΣ ΛΟΝΔΙΝΟ,ΜΒΡ 17/07/1937
2.40.17 ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ ΣΤΑΜΑΤΙΟΣ 1974 ΟΜ.ΥΠΕΡΑΠΟΣΤΑΣΕΩΝ 19 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΑΘΗΝΑ 13/11/2011
2.40.31 ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ 1972 ΑΕ ΕΣΠΕΡΟΣ 2004 13 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΑΘΗΝΑ 13/11/2011
μικρότερη απόσταση 2.06.53< ΚΟΥΣΗΣ ΜΙΧΑΗΛ 1953 ΓΕ ΑΓΡΙΝΙΟΥ 1 ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΙ ΣΠΛΙΤ,ΚΡΟ 28/09/1979 2.13.57< ΨΑΘΑΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ 1951 ΠΑΟΚ 6 ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΙ ΣΠΛΙΤ,ΚΡΟ 28/09/1979 2.29.27< ΚΥΡΙΑΚΙΔΗΣ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ 1910 ΓΣ ΟΛΥΜΠΙΑ ΛΕΜΕΣΟΥ 1 ΔΙΕΘ.ΜΑΡ. ΒΟΣΤΩΝΗ,ΗΠΑ 19/04/1946 2.30.38< ΡΑΓΑΖΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ 1913 ΓΣ ΑΛΜΥΡΟΥ 1 ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΒΕΛΙΓΡΑΔΙ,ΣΕΡ 18/09/1938 2.37.50< ΓΛΕΖΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ 1924 ΑΕΚ 7 ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΒΕΛΙΓΡΑΔΙ,ΣΕΡ 22/07/1956 πηγή: RUNNINGMAGAZINE.GR

Φειδιππίδης, Φιλιππίδης, Φιλωνιδης: Ημεροδρόμοι και Μαραθωνοδρόμοι

Πολλοί αν όχι όλοι γνωρίζουν καλά τον Φειδιππίδη, αυτόν το σπουδαίο Αθηναίο οπλιτοδρόμο που έτρεξε απ’ το Μαραθώνα στην Αθήνα ένοπλος και ανήγγειλε τη νίκη των ελλήνων στο Μαραθώνα, λίγο πρίν εκπνεύσει…Πολύ λίγοι όμως υποπτεύονται πως το σωστό όνομα του ίσως να ήταν Θέρσιππος, ή πως δεν είπε ποτέ νενικήκαμεν.

Τέλος, ελάχιστοι νεοέλληνες, μαζί κι ο υπογράφων, είναι αυτοί που θεωρούν άδικη τη φήμη αρχαίων ή/και σύγχρονων μαραθωνοδρόμων, γιατί όλοι αυτοί οι δρομείς είναι…απλές οδοντόπαστες σε σχέση με τους ημεροδρόμους που παραμένουν άγνωστοι για 2.500 χρόνια—προς ντροπή μας.
Αρχίζοντας…αλφαβητικά με τον πιό γνωστό Φειδιππίδη, ας ελπίσουμε πως οι πολλοί αναγνώστες και φιλίστορες, θα γνωρίσουν τη σωστή ιστορία, χωρίς υπερβολές, και θα νιώσουν περήφανοι για τις γνώσεις τους:
1. Φειδιππίδης; Ευκλής; ή μήπως Θέρσιππος ο Ερχιεύς;
Θα ήταν ασυγχώρητο να μη γίνει έστω συμβολική αναφορά σ’ αυτό τον Αθηναίο δρομέα, που αν και δεν ήταν Ολυμπιονίκης, ήταν η αιτία να καθιερωθεί ο μαραθώνιος δρόμος στις σημερινές Ολυμπιάδες. Είναι λυπηρό το ότι η χώρα δεν τον τίμησε με πάμπολλα αγάλματα, αλλ’ αντίθετα ενέκρινε υδρο-εγκαταστάσεις στον ιερό χώρο της εκκίνησης… Ο Μαραθών ήταν ο παλαιότερος και μέγιστος των Αττικών δήμων. Με τρείς γειτονικούς δήμους (Οινόη, Προβάλινθος, Τρικόρυθος) αποτελούσε την Ιωνική τετράπολι, και η πεδιάδα του έγινε διάσημη στη λεγόμενη ‘προϊστορία’ για τη θανάτωση του Μαραθωνίου ταύρου απ’το Θησέα στη δεύτερη ή τρίτη χιλιετία πΧΕ. Ύστερα, το 490 πΧΕ, έγραψε την πιό ένδοξη ελληνική και παγκόσμια ιστορία στην ομώνυμη μάχη: ο Μιλτιάδης με 10.000 Αθηναίους και 1.000 Πλαταιείς νίκησαν την Περσική στρατιά του Δάτι σώζωντας Ελλάδα και Ευρώπη απ’ τους Ασιάτες εισβολείς. Στον ομώνυμο τύμβο ύψους κάπου 9 μέτρων όπου τάφηκαν οι πεσόντες της μάχης έχουν βρεθεί αποτεφρωμένα οστά, κτερίσματα και πάνω σε λίθινο τρόπαιο χαραγμένο το ξακουστό επίγραμμα του Σιμωνίδη,

ΕΛΛΗΝΩΝ ΠΡΟΜΑΧΟΥΝΤΕΣ ΑΘΗΝΑΙΟΙ ΜΑΡΑΘΩΝΙ/

ΧΡΥΣΟΦΟΡΩΝ ΜΗΔΩΝ ΕΣΤΟΡΕΣΑΝ ΔΥΝΑΜΙΝ/ 
Είναι γνωστό πως η απόσταση απ’ τον τύμβο ως το Παναθηναϊκό στάδιο είναι 42,195 μ., αυτή που τρέχουν οι μαραθωνοδρόμοι. Ατυχώς μένει αινιγματικό αν όχι μυστηριώδες το όνομα του Αθηναίου οπλίτη, που διέτρεξε πρώτος την κλασσική απόσταση με πλήρη εξοπλισμό κι ανήγγειλε στους Αθηναίους τη νικητήρια έκβαση της μάχης. Ο Πλούταρχος λέει πως κατα τον Ποντικό Ηρακλείδη (μαθητή της Ακαδημίας που άκμασε τον 4ο αι. και μετείχε στην ανατροπή του Κλέαρχου στην Ηράκλεια του Πόντου) τα νέα της μάχης τ’ ανήγγειλε ο Θέρσιππος Ερχιεύς (Ηθικά347C: ‘Την τοίνυν εν Μαραθώνι μάχην απήγγειλεν, ως μεν Ηρακλείδης Ο Ποντικός ιστορεί, Θέρσιππος ο Ερχιεύς’). Ο ίδιος άκουσε να λένε πως ο Ευκλήςήταν αυτός που έτρεξε με τον οπλισμό του θερμός απ’ τη μάχη, και πέφτοντας στην πόρτα των αρχόντων ξεψύχησε μόλις πρόφερε δυό λέξεις, ‘χαίρετε’ και‘χαίρομεν’ (‘Οι δε πλείστοι λέγουσιν Ευκλέα δραμόντα συν τοις όπλοις θερμόν απο της μάχης και ταις θύραις εμπεσόντα των πρώτων τοσουτον μόνον ειπείν Χαίρετε και Χαίρομεν, είτ’ ευθύς εκπνεύσαι’). Τρίτος γνωστός ιστορικός όμως, ο Λουκιανός, γράφει (Υπέρ του εν τηι προσαγογορεύσει πταίσματος, 3) πως εκείνος ο Αθηναίος οπλίτης λέγονταν Φειδιπίδης και πως πρόφερε μόνο δυο λέξεις: ‘Χαίρετε. Νικώμεν’.
Ποιός ήταν λοιπόν ο ‘Ανολυμπιονίκης’ δρομεύς που έγραψε τη μοναδική αυτή ιστορία κι έγινε εξίσου αθάνατος με τους στεφανίτες της Ολυμπίας; Ο Φειδιππίδης του Λουκιανού που ξέρουμε όλοι; Ο Ευκλής που τον γνώριζαν ‘οι πλείστοι των Αθηναίων’ κατά τον Πλούταρχο, ή ο Θέρσιππος ο Ερχιεύς, σύμφωνα με τον πιο κοντινό με την εποχή… Πόντιο Ηρακλείδη; Το πράγμα μπερδεύεται περισσότερο απ’ τον Πλίνιο (7.84), ο οποίος βεβαιώνει τον άθλο του Φειδιππίδη, αλλά πιστεύει πως ξεπεράσθηκε απ’ τον Άνυστι της Σπάρτης και τον Φιλωνίδη, αγγελιαφόρο του Μ. Αλεξάνδρου. Οι δυό αυτοί ημεροδρόμοι κάλυψαν την απόσταση Σικυώνος-Ήλιδος (περίπου 240 χλμ) σε μια μέρα! Ίσως δεν θα το μάθουμε ποτέ. Ομως για μένα είναι φυσικό να προτιμώ τον Θέρσιππο, τόσο γιατί η ετυμολογία του περιέχει τον ίππο που μπορεί να καλύψει τον μαραθώνιο πολύ πιο άνετα απο κάθε δρομέα, όσο και γιατί ήταν συμπατριώτης του πιο διάσημου Ολυμπιονίκη στα Ιππικά, που είχε και στάβλο στην Έρχεια, δηλαδή του Αθηναίου στρατηγού Αλκιβιάδη.
2. Φιλιππίδης: Αθήνα-Σπάρτη-Αθήνα σε 48 ώρες! 
Είναι ο πιο αδικημένος ημεροιδρόμος της ιστορίας, όχι μόνο γιατί παραμένει άγνωστος αλλά γιατί συγχέεται με τον Φειδιππίδη—και γιατί φαίνεται πως κανένας απο μας (ή τους δασκάλους μας!) δεν έριξε μια ματιά στον…Ηρόδοτο. Ας δούμε τι λέει ο διάσημος πατέρας της ιστορίας για να δούμε το λόγο γιατί αυτό το όνομα είναι ολόδικό του:
Ιστορίαι, 105-106: ΚΑΙ ΠΡΩΤΑ ΜΕΝ, ΕΟΝΤΕΣ ΕΤΙ ΕΝ ΤΩι ΑΣΤΕΪ, ΟΙ ΣΤΡΑΤΗΓΟΙ ΑΠΟΠΕΜΠΟΥΣΙ ΕΣ ΣΠΟΑΡΤΗΝ ΤΟΝ ΚΗΡΥΚΑ ΦΙΛΙΠΠΙΔΗΝ, ΑΘΗΝΑΙΟΝ ΜΕΝ ΑΝΔΡΑ, ΑΛΛΩΣ ΔΕ ΗΜΕΡΟΔΡΟΜΟΝ ΤΕ ΚΑΙ ΤΟΥΤΟ ΜΕΛΕΤΩΝΤΑ….ΤΟΤΕ ΔΕ ΠΕΜΦΘΕΙΣ ΥΠΟ ΤΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΩΝ Ο ΦΙΛΙΠΠΙΔΗΣ ΟΥΤΟΣ, ΟΤΕ ΠΕΡ ΟΙ ΕΦΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΠΑΝΑ ΦΑΝΗΝΑΙ, ΔΕΥΤΕΡΑΙΟΣ ΕΚ ΤΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ ΑΣΤΕΟΣ ΗΝ ΕΝ ΣΠΑΡΤΗι.
Με λίγα λόγια, μέσα σε 48 ώρες (δευτεραίος) ο καλός Αθηναίος δρομέας κάλυψε κάπου 240 χλμ, ή 1200 στάδια (το στάδιο κατά τον Ισοκράτη ήταν 200 μ.: Παναθ., 24) πριν 2500 χρόνια! Βέβαια πολλοί κακόπιστοι ιστορικοί της Δύσης, που αμφισβητούν τα πάντα για την αθλητική ιστορία μας υποθέτω απο κόμπλεξ, έριξαν το σχετικό δηλητήριο με τη φράση «δεν είμαστε σίγουροι αν ο Φιλιππίδης δεν είχε βοήθεια απο κάποιο πλοίο, ίππο, ή άμαξα σε τμήμα της διαδρομής» (CambridgeAncientHistory, 4: 239), αλλ’ αυτό είναι δικό τους πρόβλημα. Ας δούμε το απίστευτο ρεκόρ του Φιλιππίδη υπο το πρίσμα της φυσιολογίας που έχω την τύχη να διδάσκω, κάνοντας μια απλή επιστημονική ερώτηση: τέτοιο ρεκόρ αντοχής είναι δυνατό για το ανθρώπινο σώμα; Αν ναί, είχε ο Αθηναίος Φιλιππίδης την κατάλληλη προπόνηση για να το πετύχει;
Η απάντηση και στα δυο ερωτήματα είναι θετική. Για το πρώτο, ξέρουμε πως τα τωρινά ρεκόρ «Σπαρτάθλου» κυμαίνονται μεταξύ 240 χλμ. σε 21.53.42 (Γιάννης Κούρος, 1983) και 273,53 χλμ. σε 24 ώρες, όπως δείχνουν τα εξής παραδείγματα παρμένα απ’ το πολύ γνωστό GuinnessBookofRecords καθώς και άλλες πολύ παλαιότερες πηγές:

  • Το 1882, ο George Hazael κάλυψε 600 μίλια σε 6 μέρες (μ.ο. 161 χλμ. τη μέρα!)
  • Σε έξι μέρες, 3-8 Δεκ. 1888, ο GeorgeLittlewoodκάλυψε στο Μάντισον Σκουαίρ Γκάρντεν της Νέας Υόρκης πάνω απο 623 μίλια (μ.ο. 167.25 χλμ. τη μέρα!)
  • Το 1975 οι Αμερικανοί δρομείς BruceMaxwell &TateMiller κάλυψαν 144 μίλια, απ’ την DeathValley (Κοιλάδα του Θανάτου, υψόμετρο -100 μ.) στην κορυφή του Mt. Whitney (υψόμετρο +3,504 μ.) σε 2 μέρες, με θερμοκρασίες 10 ως 135 F!. Η απόσταση είναι περίπου ίδια με κείνη του Φιλιππίδη–υπο χείριστες συνθήκες…
  • Το 1975 ο Νεοζηλανδός SiegfriedBauer κάλυψε 1,350 μίλια σε 18 μέρες 9 ώρες, δηλ. 72,3 μίλια τη μέρα (περ. 116 χλμ) και το 1976, 186 μίλια σε 34 Ω 26 λεπτά!
  • Στις 19-20 Μαρτίου 1977, ο Νεοζηλανδός MaxTelford κάλυψε στη Χαβάη 187 μίλια σε 31 Ω 33 λεπτά, δηλ. πάνω απο 150 χλμ. τη μέρα.
  • Οι V. J. Matthews & DaveDowdle, νικητές του μαραθώνα της Βοστώνης, έχουν ως τώρα το ρεκόρ που αναφέρθηκε πιο πάνω, δηλ. κάπου 274 χλμ. το 24ωρο.
  • Τέλος στα υψίπεδα του Μεξικού οι ντόπιοι ινδιάνοι της φυλής Ταραχουμάρα ως τις μέρες μας παίζουν ‘ραραζιπάρι’, ένα παιχνίδι όπου κλωτσούν μιά μπάλα απο ξύλο (!) τρέχοντας πίσω της για 150-200 μίλια μέσα σε 2 μέρες. Το παιχνίδι είναι συνεχές μέρα-νύχτα, οι δε παίχτες σταματούν μόνο για να πιουν νερό…

Τα λιγοστά αυτά παραδείγματα πείθουν όχι μόνο πως ο Ηρόδοτος έγραψε αλήθειες για το Φιλιππίδη, αλλ’ ακόμα και το ότι ο χαλκέντερος Αθηναίος ημεροδρόμος έκανε και την απόσταση Σπάρτα-Αθήνα τη δεύτερη μέρα. Τούτο γιατί (α) η απάντηση των Σπαρτιατών ήταν αναγκαία γρήγορη και (β) γιατί να έστελναν κάποιον άλλο, λ.χ. Σπαρτιάτη, αφού είχαν τον Φιλιππίδη στη διάθεση τους; Ακόμα, υπάρχει και η μαρτυρία του Λίβιου για τη φανταστική ικανότητα των ελλήνων ημεροδρόμων, με την φράση, “HemerodomoivocantGraeciingensdieunocursuemetientesspatium” (Οι έλληνες ονομάζουν ημεροδρόμους αυτούς που μέσα σε μια μέρα καλύπτουν τρέχοντας τεράστιες αποστάσεις).
Και τώρα έρχεται η σειρά της μεγάλης αδικίας στο πρόσωπο του μεγάλου δρομέα, που έχει βάση τη μεγάλη παρεξήγηση του ονόματος του με κείνο του Φειδιππίδη. Έτσι συχνά συγχέεται με τον οπλιτοδρόμο που εξέπνευσε μετά τη διαδρομή των 42 χλμ., απόσταση που φυσικά ήταν…παιχνιδάκι για τον ‘ορίτζιναλ’ ημεροδρόμο Φιλιππίδη… Φυσικά δεν σταματούμε μόνο σ’ αυτή την παρεξήγηση, γιατί πρέπει να διαλυθεί κάθε μύθος περί τα προσόντα, ή την εκπληκτική ικανότητα των σημερινών μαραθωνοδρόμων, απλά και μόνο με την παράθεση κι αλλων αρχαίων ημεροδρόμων ή/και Ολυμπιονικών δολίχου, που θα δούμε παρακάτω.
Φιλωνίδης, ο ημεροδρόμος του Μεγ. Αλεξάνδρου 
Το άγαλμα του πιο σπουδαίου έλληνα δρομέα όλων των εποχών ήταν στημένο στην Ολυμπία. Κατά τον Παυσανία έτρεξε απ’ τη Σικυώνα στην Ολυμπία σε 9 ώρες, και σα να μη έφτανε αυτό, γύρισε τρέχοντας στη Σικυώνα σε 15 ώρες (Ηλειακά, 6.16.5), απόσταση που είναι λίγο μεγαλύτερη απ’ αυτή Αθήνας-Σπάρτης (Πλίνιος ΗΝ 7.20.84, 2.73.181). Το κατόρθωμα του Φιλωνίδη φαίνεται απίστευτο, ο Πλίνιος όμως βάζει τα πράγματα στη θέση τους βεβαιώνοντας πως ο ημεροδρόμος κάλυπτε την απόσταση saepius (=αρκετά συχνά): Eiusdem Alexandricursor Philonidesex Sicyone Elimmilleetducentasta dianovemdieiconfecithoris, indeque, quamvisde cliviitinere, tertianoctishoraremensusestsaepius). Αναρωτιέμαι αν ο σύγχρονος μεγάλος δρομέας Κούρος είχε σαν έμπνευση τον Αργείο Φιλωνίδη, τον Αθηναίο Φιλιππίδη, ή ακόμα το Σπαρτιάτη Άνυστι στις χιλιάδες χιλιόμετρα που κάλυψε στην ιστορική σταδιοδρομία του…
Δεν είναι έκπληξη που ο Αλέξανδρος διάλεξε τον Φιλωνίδη σαν ημεροδρόμο του, ούτε πως είχε μεταξύ των οπλίτών του και πάμπολλους «βαδιστές». Χάρη στις τεράστιες αποστάσεις που κάλυπταν σε μια μέρα, έδιναν τη δυνατότητα να μετρά και να χαράζει σε χάρτες την κάλυψη αχανών εκτάσεων της Ασίας και Αφρικής σε χρόνο μηδέν. Εκείνο που εκπλήσσει λίγο είναι το γιατί δεν συμπεριέλαβε κανα-δυό σύγχρονους του δρομείς- Ολυμπιονίκες, που έγραψαν ιστορία στην εποχή του, όπως λ.χ. ο Αγεύς απ’ το Άργος κι ο Δρύμος απ’ την Επίδαυρο. Δευτερος απ’ τους τρείς στεφανίτες δολιχοδρόμους του Άργους, ο γιος του Αριστοκλέους Αγεύς έγραψε ιστορία κατά τον Ευσέβιο (205) και τον Ιούλιο Αφρικανό (113α Ολύμπια), που έγραψαν με θαυμασμό πως ο σπουδαίος αυτός δρομέας έτρεξε απ’ την Ολυμπία στο Άργος κι ανήγγειλε τη νίκη στους συμπολίτες του. Κάλυψε μάλιστα τη μεγάλη απόσταση Ολυμπίας-Άργους (περ.104 χλμ) σε μιά μέρα, άρα ήταν ήμεροδρόμος. Ένας άλλος Αγεύς, κι αυτός δολιχοδρόμος, υπάρχει σε πινακίδα με νικητές του 318 πΧΕ στον Ωρωπό (επιγραφή Syll3.314) αλλά και στα Λύκεια περί το 315 πΧΕ (επιγρ. ΙGΑ 81), αλλά δεν είναι σίγουρο αν πρόκειται για τον ίδιο δρομέα με τον Αργείο Ολυμπιονίκη του 328 πΧΕ. Θαρρώ όμως πως πρόκειται για τον ίδιο Αγέα, απλά γιατί η σταδιοδρομία των δρομέων αντοχής, ακόμα και σήμερα, διαρκεί περίπου 8 ως 16 χρόνια (3 ως 5 Ολυμπιάδες), όπως δείχνουν τα παραδείγματα του Πάαβο Νούρμι ή του Εμίλ Ζάτοπεκ, ή ακόμα και του Γιάννη Κούρου. Τέλος υπάρχει στην αθλητική ιστορία μας που έχουμε την κακή συνήθεια ν’ αγνοούμε κι ο δολιχοδρόμος Δρύμος απ’ την αργολική (πάλι!) Επίδαυρο, όπου έτρεξε μετά τη νίκη του στην Ολυμπία, σε μιά μέρα, αναγγέλοντας το κατόρθωμα του (Franke, CorpusInscr. GraecarumPeloponnesietinsularumvicinarum, Berlin , 1902). Είναι γνωστό πως αυτός ο αγώνας κυμαίνονταν απο τόπο σε τόπο κι ήταν απο 7 ως 24 στάδια (περ. 5 χλμ), με πιο επίσημο αυτόν της Ολυμπίας–που κατά τη Σούδα ήταν 24. Το γεγονός ότι ο κάθε αρχαίος ή σύγχρονος δρομεύς μεγάλων αποστάσεων πρέπει να προπονείται έτσι ώστε να «χωρέσει» στα πόδια του τη λεγόμενη χιλιομετρική βάση (mileagebase) που είναι απείρως μεγαλύτερη απο 5, 10 ή 20 χλμ., δίνει αυτόματα απαντήσεις στο αρχικό μας ερώτημα: είχαν οι Φιλιππίδης, Φιλωνίδης, Αγεύς και Δρύμος στα πόδια τους αυτή την χιλιομετρική βάση; Είμαι απόλυτα σίγουρος πως ναί, και θαρρώ πως θα συμφωνήσουν μαζί μου όλοι οι σύγχρονοι γυμναστές/προπονητές—εκτός φυσικά απο κείνους τους λίγους που προτιμούν τα…ενέσιμα αναβολικά απ’ την αρχαία τετράδα του Φιλόστρατου.
Επιμύθιο
Δεν μένει τίποτ’ άλλο να προσθέσω σ’ αυτό το επιμύθιο μετά τη διάλυση του μύθου περί τον Φειδιππίδη, ή την αποκατάσταση της αδικίας για τους ημεροδρόμους/δολιχοδρόμους της υπέροχης ιστορίας μας.
Θεόδωρος Γ. Αντίκας, DVM, PhD

Αμπέμπε Μπικίλα

Αμπέμπε Μπικίλα
1932 – 1973

Θρυλικός μαραθωνοδρόμος από την Αιθιοπία, με δύο σημαντικές πρωτιές στην ιστορία του αθλητισμού. Υπήρξε ο πρώτος αθλητής που κέρδισε τον Μαραθώνιο Δρόμο σε δύο συνεχόμενους Ολυμπιακούς Αγώνες (1960 και 1964) και ο πρώτος μαύρος Αφρικανός, που κέρδισε χρυσό μετάλλιο σε Ολυμπιακούς Αγώνες.

Γεννήθηκε στο Γιάτο της Αιθιοπίας στις 7 Αυγούστου 1932, την ημέρα που γινόταν ο Μαραθώνιος στους Ολυμπιακούς του Λος Άντζελες. Ήταν γιος ενός φτωχού βοσκού και σε νεαρή ηλικία αποφάσισε να καταταγεί στον στρατό για να συντηρεί την πολυμελή οικογένειά του. Ξεκίνησε με τα πόδια για την πρωτεύουσα Αντίς Άμπαμπα και επιλέχθηκε για την Αυτοκρατορική Φρουρά του Χαϊλέ Σελασιέ, όπου υπηρέτησε ως στρατιώτης.

Η ζωή του άλλαξε ρότα, όταν τον ανακάλυψε ο σουηδός προπονητής της εθνική ομάδας Όνι Νισκάνεν και του πρότεινε να γίνει δρομέας μεγάλων αποστάσεων. Μέχρι τα 28 χρόνια δεν είχε κάποια σημαντική διάκριση και ήταν παντελώς άγνωστος στο εξωτερικό. Ήταν η εποχή, που κανείς δεν υπολόγιζε τους μαύρους αφρικανούς αθλητές. Για καλή του τύχη θα επιλεγεί την τελευταία στιγμή για την ομάδα της Αιθιοπίας στους Ολυμπιακούς της Ρώμης, όταν ο μαραθωνοδρόμος Βάμι Μπιράτου θα στραμπουλίξει τον αστράγαλό του, παίζοντας ποδόσφαιρο.

Την ημέρα διεξαγωγής του Μαραθωνίου στην Αιώνια Πόλη, τα πράγματα δεν ξεκίνησαν καλά για τον Μπικίλα. Η «Αντίντας», που ήταν η αποκλειστική χορηγός των αθλητικών υποδημάτων, δεν είχε το κατάλληλο ζευγάρι για τον αιθίοπα αθλητή. Δύο ώρες πριν από την έναρξη του αγώνα «επιστρατεύτηκε» και το τελευταίο διαθέσιμο ζευγάρι, που, όμως, τον στένευε. Έτσι αποφάσισε με τον προπονητή του Νισκάνεν να τρέξει ξυπόλητος, όπως το συνήθιζε στις προπονήσεις.

Όταν παρατάχθηκε το απόγευμα της 10ης Σεπτεμβρίου 1960 μπροστά στην Αψίδα του Κωνσταντίνου για την εκκίνηση του αγώνα, οι συναθλητές του δεν έκρυβαν την έκπληξή τους για την εμφάνιση του Μπικίλα, ενώ δεν έλειψαν τα ειρωνικά σχόλια. Αποφασιστικός ο Αιθίοπας άκουσε τις τελευταίες οδηγίες του προπονητή του, που του επεσήμανε τους κυριότερους αντιπάλους του, ένας από τους οποίους ήταν ο μαροκινός Ραντί με το νούμερο 26.

Η κούρσα ξεκίνησε και ο Μπικίλα «κατάπινε» τον ένα μετά τον άλλο τους αντιπάλους του σε αναζήτηση του αθλητή με το Νο 26. Μετά το 20ο χιλιόμετρο, αυτός και ένας αθλητής με το Νο 185 είχαν δημιουργήσει σημαντική διαφορά από τους υπόλοιπους. Ήταν ο Ραντί, που από λάθος πληροφόρηση έφερε τον αριθμό 185. Ο Μπικίλα δεν το γνώριζε και επιτάχυνε προς αναζήτηση του ανθρώπου με το Νο 26. Από κοντά και ο Μαροκινός, που τον ακολούθησε για μεγάλο διάστημα. 500 μέτρα πριν από τον τερματισμό και αφού ο Μπικίλα είχε ενημερωθεί ότι δεν υπήρχε προπορευόμενος αθλητής, «ξεκόλλησε» από τον Ραντί και τερμάτισε πρώτος με χρόνο 2:15:16 και 2 δέκατα, έχοντας μια διαφορά 26 δευτερολέπτων από τον μεγάλο του αντίπαλο.

Ο Μπικίλα επέστρεψε με το φωτοστέφανο του ήρωα στην πατρίδα του, ενώ η νίκη του χαιρετίστηκε σε όλη την Αφρική. Ο αυτοκράτορας Χαϊλέ Σελασιέ τον παρασημοφόρησε και τον προήγαγε στον βαθμό του δεκανέα. Το 1961 κέρδισε μαραθωνίους στην Ελλάδα, την Ιαπωνία και την Τσεχοσλοβακία και στη συνέχεια αποσύρθηκε για δύο χρόνια από τους στίβους. Στο διάστημα αυτό παραλίγο να χάσει τη ζωή του, όταν χωρίς τη θέλησή του πήρε μέρος σ’ ένα αποτυχημένο στρατιωτικό πραξικόπημα για την ανατροπή του αυτοκράτορα. Καταδικάσθηκε σε θάνατο δι’ απαγχονισμού, αλλά σώθηκε με τη χάρη που του απένειμε ο Χαϊλέ Σελασιέ, λόγω των εξαιρετικών του υπηρεσιών προς την πατρίδα.

Ο Μπικίλα επανήλθε στους στίβους την προολυμπιακή χρονιά του 1963, όπου υπέστη και την πρώτη του ήττα, τερματίζοντας 5ος στον Μαραθώνιο της Βοστόνης. Τον επόμενο χρόνο προετοιμάστηκε εντατικά και μεθοδικά για να υπερασπίσει τον τίτλο του στους Ολυμπιακούς του Τόκιο. 40 μέρες πριν από την έναρξη των αγώνων ένοιωσε πόνους στην κοιλιακή χώρα και οι γιατροί διέγνωσαν οξεία σκωληκοειδίτιδα. Υπεβλήθη αμέσως σε εγχείριση και κατά τη διάρκεια της ανάρρωσης άρχισε να κάνει ελαφρά προπόνηση στην αυλή του νοσοκομείου, ξεγελώντας τα βράδια τους γιατρούς.

Με ελλειπή προετοιμασία το κρίσιμο διάστημα δεν είχε και πολλές ελπίδες να επαναλάβει το θαύμα της Ρώμης. Αυτή τη φορά έτρεξε κανονικά με παπούτσια, αφού η ιαπωνική Asics, που ήταν χορηγός του αθλητικού υλικού, φρόντισε να μην επαναλάβει το λάθος της Adidas. Στον Μαραθώνιο των Ολυμπιακών του Τόκιο, ο Μπικίλα ακολούθησε την ίδια τακτική με τη Ρώμη. Άλλαξε τον ρυθμό του μετά το 20ο χιλιόμετρο και εξαφανίστηκε, τερματίζοντας πρώτος, με διαφορά τεσσάρων λεπτών από τον δεύτερο βρετανό Χέιτλι και χρόνο 2:12:11 και 2 δέκατα. Προς έκπληξη όλων συνέχισε να τρέχει κι έκανε άλλα 10 χιλιόμετρα για χαλάρωμα.

Ο Μπικίλα επέστρεψε για δεύτερη φορά θριαμβευτής στην πατρίδα του και ο αυτοκράτορας του έδωσε μία ακόμη προαγωγή και του έκανε δώρο ένα αυτοκίνητο, ένα λευκό «σκαραβαίο» της Volkswagen, το οποίο για τα μέτρα της πάμφτωχης Αιθιοπίας ισοδυναμούσε με Πόρσε. Ο Μπικίλα επέστρεψε στους στίβους λίγο πριν από τους Ολυμπιακούς Αγώνες του Μεξικού το 1968. Πήρε μέρος για τρίτη συνεχόμενη φορά σε Μαραθώνιο Ολυμπιακών Αγώνων, αλλά ήταν άτυχος, καθώς στο 17ο χιλιόμετρο της διαδρομής τραυματίστηκε και αποχώρησε. Η λύπη του μετριάστηκε από το γεγονός ότι ο συμπατριώτης και φίλος του Μάμο Βόλντε έκοψε πρώτος το νήμα, τριτώνοντας το καλό για την Αιθιοπία.

Η μοίρα, όμως, έπαιξε άσχημο παιγνίδι στον μεγάλο αθλητή, ένα χρόνο αργότερα. Στην προσπάθειά του να αποφύγει μια ομάδα διαδηλωτών, που εμφανίσθηκε ξαφνικά μπροστά του, έχασε τον έλεγχο του αυτοκινήτου του, που έπεσε σε χαντάκι. Ανασύρθηκε βαρύτατα τραυματισμένος από τον «σκαραβαίο» και έμεινε παράλυτος, παρά τις προσπάθειες των γιατρών. Στις 25 Οκτωβρίου 1973 έφυγε από τη ζωή, σε ηλικία μόλις 41 ετών, από εγκεφαλική αιμορραγία, επιπλοκή από το αυτοκινητιστικό ατύχημα του 1969. Ο Αμπέμπε Μπικίλα ήταν παντρεμένος και πατέρας τεσσάρων παιδιών.

«Τρέχει σαν … Βασιλάκος»

«Τρέχει σαν … Βασιλάκος»

ΑΝΑΤΡΕΠΟΥΜΕ ΤΟ ΘΡΥΛΟ ΤΟΥ ΣΠΥΡΟΥ ΛΟΥΗ

Έρευνα του Ντόναλντ – Γεωργίου Μακφαίηλ

 

Στο προηγούμενο τεύχος μας αναφέρθηκα σε μία ακόμα αδικία που έγινε εναντίον των Μανιατών αναφερόμενος στην «αρπαχθείσα» πρώτη θέση του Μαραθώνιου δρόμου κατά τους πρώτους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1896 στην Αθήνα. Όπως έχω γράψει και παλαιότερα σε διάφορα έντυπα έχω ασχοληθεί πολύ με το θέμα αυτό ενώ στην πορεία των ερευνών μου βρήκα πάμπολλα αποδεικτικά στοιχεία και συνάντησα αξιόλογους ανθρώπους που επιβεβαίωσαν τα στοιχεία μου. Ένας από τους σημαντικότερους ήταν ο Θάνος Κουτσικόπουλος παλαιός αθλητής και επτά φορές κριτής Ολυμπιακών Αγώνων, (στη Μόσχα, στη Ρώμη, στο Λος Άντζελες, στο Μόναχο και αλλού) που είχε την καλοσύνη να μου στέλνει αποδεικτικές επιστολές του με θέμα τη μεγάλη απάτη του Σπύρου Λούη. Την τελευταία του επιστολή δημοσιεύω, έχοντας λάβει την άδειά του, διατηρώντας το κείμενο όπως είναι.

Ας την διαβάσει προσεκτικά ο αναγνώστης και ας κρίνει μόνος του.

Η ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ ΝΙΚΗ ΤΟΥ ΛΟΥΗ ( 1896)

 

Το παρόν είναι ανατύπωσις της ερεύνης πού έκανα το 1946 στα γραφεία της Ε.Ο.Α. (Ελληνικής Επιτροπής Ολυμπιακών Αγώνων), με την βοήθεια του Προεδρείου και του τότε Διευθυντού της Ε.Ο.Α., με την ευκαιρία του εορτασμού της 50ρίδος των πρώτων Ολυμπιακών Αγώνων του 1896.

 

Όπως αναφέρω, μου εζητήθηκε να μη κοινοποιήσω τα στοιχεία που αμφισβητούσαν την «νίκη» του Λούη «για να μη γίνη ζημία στον Ελληνικό Αθλητισμό». Με τον πρόσφατο εορτασμό της Εκατονταετηρίδος θυμήθηκα την τότε έρευνά μου και – μια πού είμαι ακόμη εν ζωή και θεωρώ ότι δεν υπάρχει λόγος αποκρύψεως επειδή όλοι όσοι έπαιξαν κάποιο ρόλο το 1896 δεν ζουν, προβαίνω σε ανατύπωση με ελαφρές προσαρμογές (που δεν επηρεάζουν την ουσία):

 

ΙΣΤΟΡΙΚΟ

 

Κατά την 100ετία που επέρασε γράφηκαν, λογικά άλλωστε, πολλά εγκωμιαστικά άρθρα και σημειώματα για την Ολυμπιακή Νίκη του Σπύρου Λούη στον Μαραθώνιο των πρώτων συγχρόνων Ολυμπιακών Αγώνων που έγιναν την άνοιξη του 1896 στην Αθήνα. Επειδή όμως, περιέργως, δεν εγράφηκε τίποτα για τις τότε αμφισβητήσεις σημαντικής μερίδας της κοινής γνώμης – ειδικά των ιστορικών – σχετικά με την ανακήρυξη του Λούη εις βάρος του καταταγέντος δευτέρου Χαριλάου Βασιλάκου, η αντικειμενική ιστορική αλήθεια επιβάλλει την παράθεση της ουσίας των αμφισβητήσεων ως και των αντικειμενικών ιστορικών στοιχείων που προέκυψαν. Άλλωστε δεν επεδιώκετο πια (1946) αναθεώρησις των αποτελεσμάτων, πράγμα που απέκλεισε στην προ 50ετίας έρευνά μου με το τότε Προεδρείο της ιδικής μας Ε.Ο.Α., καίτοι – ιδίως ο προεδρεύων φίλος μου Νικ. Μπαλτατζής – εθεώρει την ανακήρυξη του Λούη ως «πεπλανημένη» λέγοντας: «Μην τα σκαλίζης, ό,τι έγινε έγινε. Τέτοια ανακίνησις μόνο ζημία θα κάνει στον Ελληνικό αθλητισμό», όπως αναφέρω στη συνέχεια.

Σπίτι μου, 25-30 έτη μετά τον Μαραθώνιο, αλλά και παίζοντας με τους συμμαθητές μου, είχα κάποια αόριστη αντίληψη – ιδίως από νύξεις του πατέρα μου – περί «κατεργαριάς» του Λούη, στην οποία δεν έδωσα συνέχεια λόγω ηλικίας. Θυμούμαι όμως έντονα, όταν ήμουν στο τότε Γυμνάσιο, έντονη παρατήρηση θείου μου όταν άκουσε να λέμε «έτρεχε σαν τον Λούη», ότι ο Λούης δεν ενίκησε «γιατί έκανε τη μισή διαδρομή πάνω σε κάρο». Το 1930 και την προπολεμική δεκαετία ασχολήθηκα ερασιτεχνικά αλλά εντατικά με την Ιστορία (που μου εδίδαξε την αντικειμενική έρευνα όλων των στοιχείων και απόψεων) ως και την Άθληση, κυρίως σε δρόμους αντοχής, με τον νέο λαμπρό προπονητή Οττο Σίμιτσεκ, αν και κάποια σοβαρή εγχείρησις στην κνήμη όταν ήμουν έφηβος, έστρεψε τα αθλητικά μου ενδιαφέροντα προς άλλες κατευθύνσεις χωρίς να διακόψω την ισόβιο φιλία και επαφή με αυτόν, που έγινε και τεχνικός σύμβουλος της Ε.Ο.Α. Κάποτε, όταν έφευγε η Ολυμπιακή Αποστολή του 1936 στους Ο.Α. του Βερολίνου, του είπα ότι η απόφασις να τεθή επί κεφαλής της ομάδος μας ο Λούης με φουστανέλα δεν ήταν επιτυχής πρώτα επειδή ο Λούης δεν φορούσε φουστανέλα αλλά και λόγω των εντατικών παλαιών αμφισβητήσεων. Ο Σίμιτσεκ απήντησε ότι η απόφασις της φουστανέλας δεν ήταν ιδική του, όσον δε αφορά τις παλαιές «αμφισβητήσεις» όλα ξεχάστηκαν. Δηλαδή ο μελετηρός αρμόδιος σύμβουλος της Ε.Ο.Α. αναγνώριζε ότι υπήρχε θέμα.

 

Με το τέλος της Κατοχής συνεργαζόμουν κατά τα πρώτα μεταπολεμικά έτη με την Ε.Ο.Α., συνάψας στενές σχέσεις με την τότε ηγεσία δηλαδή τον προεδρεύοντα αντιπρόεδρο Νίκο Μπαλτατζή (μετέπειτα Γ. Γ. Αθλητισμού, υφυπουργό κλπ.) και τον εμψυχωτή γεν. γραμματέα Ιωαν. Κετσέα. Ενδιαφέρθηκα να ερευνήσω το θέμα από τα αρχεία της Ε.Ο.Α. και άλλες πηγές, Ο Ν. Μπαλτατζής ήταν απόλυτος: «η δήθεν νίκη του Λούη ήταν ψευδής», ο δε ολιγόλογος Κετσέας που εγνώριζε πολλά μου έλεγε: «μη τα σκαλίζης, μόνο ζημία θα γίνη στον Ελλην. Αθλητισμό», Ο Ν. Μπαλτατζής με οδήγησε στην ανεύρεση στοιχείων, κυρίως για την ανάμιξη του ταγματάρχη Ι. Παπαδιαμαντοπούλου, υπασπιστού του Βασιλέως Γεωργίου, μέλους της Οργαν. Επιτροπής των Ο.Α. και ειδικού εφόρου του Μαραθωνίου δρόμου του 1896. Όταν είπα στον Μπαλτατζή τι μου είπε ο θείος μου περί κατεργαριάς του Λούη και περί του ημίσεως της διαδρομής με κάρο, εγέλασε: «καλά στα είπε ο θείος σου, μόνο ότι την μισή διαδρομή την έκανε με άλογο και όχι με κάρο» !

 

ΟΙ ΠΡΟΚΡΙΜΑΤΙΚΟΙ

 

Η μελέτη όσων στοιχείων συγκέντρωσα το 1946, αλλά και με συζητήσεις με τότε ηγετικά στελέχη της Ε.Ο.Α., και του ΣΕΓΑΣ, κατέληγαν στα ακόλουθα αναμφισβήτητα γεγονότα.

Η Ελληνική Οργανωτική Επιτροπή των πρώτων συγχρόνων Oλυμπιακών Αγώνων που ασχολήθηκε και με την συμμετοχή Ελλήνων αθλητών, καθώρισε την ελληνική συμμετοχή στον Μαραθώνιο σε πέντε αθλητές και οργάνωσε την 12 Μαρτίου 1896 πανελλήνιο αγώνα, οι πρώτοι πέντε του οποίου θα αποτελούσαν την Ελληνική συμμετοχή. Επρώτευσαν οι Χαριλ. Βασιλάκος, φοιτητής, με δεύτερο τον Σπυρ. Μπελόκα εργατικοί που ήσαν ήδη γνωστοί για τις νίκες τους προ – αλλά και μετά τους Ολυμπιακούς Αγώνες – σε δρόμους αντοχής. Είναι περίεργο ότι σε εποχή που δεν υπήρχε αθλητική κίνησις ή συνείδησις, και πολύ περισσότερο τα σημερινά σωματειακά και οικονομικά κυκλώματα, ασκήθηκε αμέσως πίεσις να περιληφθή στην ομάδα και ο τερματίσας έκτος. Η Οργαν. Επιτροπή του Μαραθωνίου (Ι. Παπαδιαμαντόπουλος) με παράτυπη απόφαση αφού η προκήρυξις καθώριζε ρητά τον αριθμό, εδέχθηκε την προσθήκη στην ομάδα και του έκτου νικητού.

Είναι ανεξήγητο γιατί επηκολούθησε νέος καταιγισμός πιέσεων για την οργάνωση συμπληρωματικής προκρίσεως για την πρόκρισι και άλλων τεσσάρων αθλητών πού, με τους αρχικούς πέντε της Α σειράς και τον επιλαχόντα της Β σειράς, θα συμπλήρωναν δεκαμελή, αντί της αρχικής πενταμελούς ομάδας. Ο παράγων και ιστορικός του ΣΕΓΑΣ Π. Μανιτάκης γράφει στο βιβλίο του (1930) ότι άνοιξε η όρεξις για προσθήκη και άλλων αθλητών που επίεζαν «με την υποστήριξη του Τύπου και με … πολιτικά ακόμη μέσα». Σε εποχή πού δεν υπήρχε αθλητική συνείδησις ή οργάνωσις, όταν η πτωχεύσασα Ελλάς αντιμετώπιζε κρίσιμα θέματα εξωτερικών κινδύνων, είναι ανεξήγητη η ευρεία αυτή πίεσις ώστε ερεύνησα για τους υποκινητές -και τα αίτιά- της υποκίνησε ως της δημοσίας γνώμης. Φαίνεται ότι η αρμοδία Οργαν. Επιτροπή δεν αντέδρασε όπως έπρεπε, αντιθέτως ο έφορος Μαραθωνίου Ι. Παπαδιαμαντόπουλος συνηγορούσε. Έγινε συνεπώς συμπληρωματικός Μαραθώνιος. Οι πρώτοι τέσσερις νικητές -εάν εσημείωναν επίδοση κάτω των 3.17 (τριών ωρών και 17 λεπτών) που εσημειώθη στον πρώτο προκριματικό- θα συμπλήρωναν, ως επιλαχόντες Γ σειράς, την δεκαμελή ομάδα.

Παρά ταύτα ο παραλογισμός συνεχίσθηκε με το παιχνίδι της «κολοκυθιάς» (γιατί δέκα και όχι ένδεκα) για να προστεθή και ο τερματίσας εκτός χρονικού ορίου πέμπτος. Όταν προσετέθη, ως ενδέκατος, και ο πέμπτος (μαζί με τον τερματίσαντα έκτον και τελευταίο για να τηρηθούν τα προσχήματα) ΕΣΤΑΜΑΤΗΣΑΝ ΑΜΕΣΩΣ οι πιέσεις. Ο πέμπτος προστεθείς κατόπιν των παρατυπιών πού ανέγραψα, ήταν ο ΣΠΥΡΟΣ ΛΟΥΗΣ, δηλαδή ο ενδέκατος κατ΄ αξίαν των προκριματικών !

 

Όπως είναι φυσικό οι αρχικές μου υπόνοιες περί κάποιας «κατεργαριάς» ενισχύθηκαν και απεφάσισα συνέχιση της ερεύνης. Μου έκανε εντύπωση ότι συναντούσα συχνά την ανάμιξη ή το ενδιαφέρον του Ι.Παπαδιαμαντόπουλου, εφόρου του Μαραθωνίου, που μου είχε άλλωστε υποδείξει εξ αρχής ο προεδρεύων της Ε.Ο.Α. Νικ. Μπαλτατζής;» στον οποίο ανακοίνωσα εμπιστευτικά τα όσα ανέκυψαν. Φάνηκε πάλι ότι εγνώριζε την «κατεργαριά» εκτός από δευτερεύοντα πορίσματα που άκουσε με προσοχή, Την επομένη με εκάλεσε με τον Ιωαν. Κετσέα που μου ετόνισε, όπως έγραψα ανωτέρω, να μη δημοσιεύσω τα πορίσματα μου «γιατί θα γίνη ζημία στον ελληνικό αθλητισμό». Συμφώνησα με την υπόδειξη επειδή κατάλαβα τη «Μεγάλη ζημία» που θα εγίνετο.

Ο συμπληρωματικός προκριματικός έγινε στις 24 Μαρτίου και εκτός του Λούη έλαβαν μέρος άλλοι δύο από το Μαρούσι (Γ. Λαυρέντης, Ε. Παπασυμεών), τρείς από το γειτονικό Χαλάνδρι (Ι. Βρεττός, Γ.Καφετζής, Σ. Μασούρης) και δύο από το μακρινό Αγρίνιο (Γ. Λουλές, Σπ. Μαντούκας). Ετερμάτισαν έξι, ο πέμπτος Λούης σε 3.19 και πίσω του μόνο ο Σ. Μασούρης.

Η εκκίνησις εδόθη από τον Τύμβο Μαραθωνομάχων δηλαδή η απόστασις ήταν περί τα πέντε χιλιόμετρα βραχύτερη από τα 42.195 χμ» που καθιερώθηκαν αργότερα. Για να γίνη σύγκρισις επιδόσεων με τους δρομείς μεταγενεστέρων αγώνων που έτρεχαν στη πλήρη διαδρομή πρέπει να προστίθενται περίπου 20 λεπτά.

 

Ο ΤΕΛΙΚΟΣ

 

Ενώ στα λοιπά αγωνίσματα των Αγώνων υπήρχε κάποια, υποτυπώδης έστω, οργάνωσις, στον Ολυμπιακό Μαραθώνιο υπήρχε οργανωτικό χάος ελλείψει κανονισμού, ελεγκτών διαδρομής κλπ. Υπήρχαν μόνο κάτι «έφιπποι» στρατιώτες της μονάδος του ταγχ/χη Ι. Παπαδιαμαντόπουλου που έχοντας πλήρη άγνοια περί αθλητικού πνεύματος, υπάκουαν μόνο στον Διοικητή τους με τις τόσες αρμοδιότητες στους Αγώνες. Οι δρομείς έτρεχαν χωρίς τη συνοδεία κριτών ανάμεσα στις ερημικές τότε περιοχές, χωρίς θεατές. Νικητής θα ανηγορεύετο όποιος έφθανε πρώτος στο Παναθηναϊκό Στάδιο, χωρίς να ελέγχεται τι συνέβη κατά τον αγώνα.

 

Κατά τα ολίγα – ελλείψει κριτών ή μέσων επικοινωνίας ή αθλητικογράφων – βάσιμα στοιχεία της εποχής ο Λούης στο δέκατο χιλιόμετρο ήταν μεταξύ των ουραγών, ενώ στο 15ο χιλιόμετρο η διαφορά των προπορευόμενων ξένων από τον πρώτο Έλληνα, που δεν ήταν ο Λούης, ήταν περί τα δύο χιλιόμετρα. Οι λίγοι ξένοι που τυχαία εδηλώθηκαν ήσαν δρομείς ημιαντοχής χωρίς καμμία πείρα σε μεγάλες αποστάσεις. Προπορεύθηκαν στο αρχικό επίπεδο τμήμα της διαδρομής, με συνέπεια να εγκαταλείψουν στο ανηφορικό μεσαίο τμήμα. Ο Λούης επανεμφανίζεται, ξεκούραστος, στην αρχή του μεγάλου κατήφορου προς το τέρμα. Ετερμάτισε κάπου ενάμισυ χιλιόμετρο (2.58.50) πριν από τον Βασιλάκο που ακολουθείτο από τον Μπελόκα και τον καταταγέντα τέταρτο Ούγγρο. Επίδοσις Βασιλάκου 3.6.03′ , του Μπελόκα 3.6.30΄ και του Ούγγρου Κέλνερ 3.6.35΄. Ο έτερος των ιστορικών του συγχρόνου Ελληνικού αθλητισμού Ιωαν. Χρυσάφης γράφει στο βιβλίο του (1930) ότι μόνος υπεύθυνος για τον Μαραθώνιο ήταν ο αναφερθείς παντοδύναμος έφορος Ι.Παπαδιαμαντόπουλος «έχων περί αυτόν δια την επιτήρησιν των δρομέων ολόκληρον επιτελείον εφίππων». Ώστε εάν έγινε η φημολογούμενη απαγωγή του Λούη, μετά το δέκατο χιλιόμετρο όταν βεβαιούται ότι ήταν ουραγός, υπεύθυνος της «κατεργαριάς» θα ήτο ο Ι.Παπαδιαμαντόπουλος που μάλιστα δεν θα εφοβείτο -όπως θα συνέβαινε σήμερα- τις αντιδράσεις των αγνοούντων κάθε φίλαθλο πνεύμα των ελαχίστων ιππέων του που συνεργάσθηκαν.

Ενδιαφέρθην να ερευνήσω, γιατί το ενδιαφέρον του αξιωματούχου προς το χωριατόπουλο του Αμαρουσίου;

Προ εικοσαετίας περίπου, σε διάλεξη του Σίμιτσεκ στην Αρχαία Ολυμπία με λεπτομέρειες που δεν εγνώριζα, έμαθα ότι ο Λούης όχι μόνον είχε υπηρετήσει στρατιώτης στο 1ο Σύνταγμα Πεζικού Αθηνών υπό τον ταγ/χη Παπαδιαμαντόπουλο αλλά ήταν και κάτι σαν «ορντινάτσα» του Ο Σίμιτσεκ είχε μάθει πολλά από τον Λούη κατά την συγκατοίκηση τους στο Βερολίνο κατά τους Ολυμπιακούς Αγώνας του 1936, εκτός βέβαια από το βασικό θέμα που απέφευγε ο κουτοπόνηρος Λούης, ενώ ο Σίμιτσεκ -ως υπάλληλος της Ε.Ο.Α.- εδεσμεύετο να μη θίγη.

Αναφέρω εδώ, όχι σαν πραγματικό γεγονός αλλά σαν προσωπική μου υπόθεση, η ακρίβεια της οποίας είναι ανοικτή σε εκτιμήσεις. Το κίνητρο της «κατεργαριάς» (εάν έγινε) είναι απλώς ε θ ν ι κ ό, αφού τότε δεν υπήρχαν σωματειακά, πολιτικά ή οικονομικά συμφέροντα. Δηλαδή ο Ι. Παπαδιαμαντόπουλος, σύμφωνα με τις συνθήκες της εποχής εκείνης, ήθελε – εκμεταλλευόμενος την παντοδυναμία του – να «βοηθήσει» στη κατάκτηση μιας Ελληνικής νίκης, χωρίς φυσικά να μαντεύη ότι οι Βασιλάκος και Μπελόκας θα επρώτευαν «αυτοδυνάμως». Έπρεπε φυσικά να ευρεθή και το «πιόνι», που ήταν ο έμπιστος προσωπικά στρατιώτης του, που ήταν και καλός δρομεύς μεγάλων αποστάσεων (όχι φυσικά Ολυμπιακού επιπέδου) παραλλήλως δε μειωμένης μορφώσεως και προσωπικότητας ώστε να πιστεύη ότι η «κατεργαριά» (εάν έγινε, για τους αμφιβάλλοντες) ήταν σπουδαία υπηρεσία προς την χειμαζόμενη Ελλάδα.

Αποσπάσματα εφημερίδων και περιοδικών της εποχής με πληροφορίες για τους δρομείς, κυρίως τους ξένους:

«O Μπλέϊκ καταπίπτει εις το 23 χιλιόμετρο και τη θέση του καταλαμβάνει ο Βασιλάκος (Σημ. Άρα ο Βασιλάκος, και όχι ο Λούης, είπετο των ξένων).

«Εις το 32 χιλιόμετρο κλονίζεται και πίπτει ο Γάλλος Λερμεζιό».

«Εις το 33 χιλιόμετρο ο Λούης καταφθάνει τον (προπορευόμενο) Φλάκ και τον περνά. Μετά τον Φλάκ έρχονται ο Ούγγρος Κέλνερ, ο Βασιλάκος και ο νεαρός Μπελόκας». (Πρώτη μνεία του προτέρου ουραγού ).

«Εις το 37 χιλιόμετρο, έξωθι των Αμπελοκήπων ο Λούης ταχύνει το βήμα και ο Φλάκ απελπισθείς περί της νίκης κλονίζεται και καταπίπτει, εισάγεται δε εντός αμάξης αναίσθητος». Αναφέρθηκαν ήδη οι λόγοι της μαζικής εγκαταλείψεως στον μεγάλο ανήφορο των ξένων, που δεν ήσαν δρομείς μεγάλων αποστάσεων.

Όταν ετερμάτισε ο Λούης μέσα στο παραλήρημα των θεατών που είδε τον καταφθάνοντα δρομέα, οι δύο μεγαλύτεροι πρίγκηπες Kωνσταντίνος και Γεώργιος έσπευσαν στο στίβο για να πλαισιώσουν τον Λούη και να τον οδηγήσουν στον πατέρα τους, τον Βασιλέα, που του έδωσε το έπαθλο, χωρίς απόφαση της Αγωνοδίκου Επιτροπής και ενώ το αγώνισμα… συνεχίζετο! Η πραγματικότης εκάλυψε την παρατυπία αφού επειδή δεν υπήρχαν κριτές δεν ήτο δυνατή η κρίσις τί είχε συμβεί κατά την διαδρομή.

 

Είναι γνωστό ότι τόσον ο Βασιλάκος, όσο και ο Μπελόκας και ο καταταγείς τέταρτος Ούγγρος Κέλνερ, εθεώρησαν αυτούς νικητές αφού κανείς τους -όπως εβεβαίωναν- δεν είχε ιδεί τον αρχικά ουραγό να τους προσπερνά! Επέρασε αρκετή ώρα μέχρις ότου, συνέλθουν από τη κόπωση και να ακούσουν, έκπληκτοι, ότι ο άσημος και αόρατος γι΄ αυτούς Λούης είχε νικήσει. Έως ότου συνέλθουν και να ψάξουν για ανύπαρκτους κριτές, να ψάξουν για μάρτυρες κλπ. όλα είχαν τελειώσει. Ώστε όχι μόνο δεν υπήρχαν αρμόδιοι για την εξέταση των βεβαιώσεων των Βασιλάκου, Μπελόκα και Κέλνερ, αλλά και εάν υπήρχε κάποιος, ποιός θα τολμούσε να εξηγήσει στο αλαλάζον πλήθος «λάθος εκάναμε, μας συγχωρείτε» και ποιος θα τολμούσε να μεταβή στα Ανάκτορα χωρίς αποδείξεις ή ενδείξεις (που ανέκυψαν αργότερα) και να ζητήση από τον Βασιλέα να ανακαλέση την απόφασή του.

 

Ο γιος του Βασιλάκου Κώστας, στις εκμυστηρεύσεις που έκανε ο πατέρας του στην οικογένειά του παραθέτει το κείμενο εξιστορήσεως (επί λέξει) του πατέρα του. » Όταν μπήκα στα αποδυτήρια πήγα αμέσως και βρήκα τον Λούη. Του είπα ότι αυτό που έκανε ήταν άτιμο. Επειδή όμως δεν θέλω να αμαυρώσω την ημέρα ούτε να χαλάσω τους πανηγυρισμούς που γίνονται έξω, δεν θα κάνω ένσταση. Εσένα ας σε κρίνη ο Θεός».

 

ΠΑΡΕΝΟΧΛΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΑΚΟΥ

 

Διήγησις του ιδίου προς τον γιο του Κώστα αλλά και πολλούς φίλους του.

«Όταν έφθασα στο Χαρβάτι εμφανίσθηκε ξαφνικά ένας παπάς, τάχα ερχόμενος από την Αθήνα, και φώναξε ότι άδικα συνεχίζουμε τον αγώνα γιατί ήδη οι ξένοι τερμάτισαν στο Στάδιο. Οι αφελείς χωρικοί χωρίς να καταλαβαίνουν το βρώμικο ψέμα που είπε ο παπάς μπήκανε στο δρόμο και με εμπόδιζαν να τρέξω. Αναγκάστηκα να περάσω κάτω από τη κοιλιά ενός αλόγου για να ξεφύγω από το πλήθος..».

Μετά ένα μήνα νέα βαρύτερη παρενόχλησις του Βασιλάκου από τον Λούη που είχε μεταβή εκεί σαν συνοδός – αφού ουδέποτε ξαναέτρεξε μετά τον Ολυμπιακό Μαραθώνιο – του νεαρού ανεψιού του Κωνστ. Παλιού. Η εφημερίς των Αθηνών «Ακρόπολις», αλλά και η τοπική «Αχαϊκός Ταχυδρόμος» αναφέρουν το συμβάν στα φύλλα τους της 22 Μαϊου 1896, σχετικά με ένα δρόμο μεγάλης αποστάσεως πού είχε γίνει κοντά στη Πάτρα (20 χιλιόμετρα).

«Ο Βασιλάκος διερχόμενος του χωρίου Ροϊτικα δέχεται παρά τίνος παράφρονος καταστηματάρχου κατάμουτρα ποτήριον οίνου. Ο Βασιλάκος δεν θέλει να εξακολουθήσει. Αγωνίζομαι και εγώ που παρακολουθώ δια του ποδηλάτου να τον μεταπείσω… .O (νικητής) Κωνστ. Παλιός είναι ανεψιός του Λούη!». Αναφορά με περισσότερες λεπτομέρειες στη τοπική εφημερίδα.

 

ΤΕΧΝΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

 

1. O άσημος Λούης, που με το ζόρι (με παράτυπες αποφάσεις του προστάτου του Ι. Παπαδιαμαντόπουλου) κατετάγη 11ος μεταξύ των Ελλήνων στον συμπληρωματικό προκριματικό με τη μόνη αδιάβλητη επίδοση 3.19, στον μετά λίγες ημέρες τελικό κατατρόπωσε με διαφορά όλους τους συμπατριώτες του αλλά και τους ξένους γνωστούς αθλητές. Απόδειξις της «κατεργαριάς» ότι ο Λούης, παρά τις πιέσεις και τις προκλήσεις από τους Βασιλάκο – Μπελόκα, ΟΥΔΕΠΟΤΕ έτρεξε πάλι σε αγώνα οιασδήποτε αποστάσεως! Το γιατί είναι αυτονόητο. Θα ξεσκεπάζετο η αθλητική του μετριότης και η «κατεργαριά».

2. Ενώ στον προκριματικό επέτυχε αδιάβλητη επίδοση 3.19 στον τελικό μετά λίγες ημέρες επέτυχε 2.59 ήτοι «εκέρδισε» 20 λεπτά δηλαδή πέντε χιλιόμετρα ταχύτερα! Όταν οι μαραθωνοδρόμοι αγωνίζονται χρόνια στους Ολυμπιακούς ή πρωταθλήματα για να μειώσουν την παγκόσμια επίδοση κατά 1-2 λεπτά, είναι αστείο να συζητείται η πιθανότης βελτιώσεως της επιδόσεως κατά 20 λεπτά (δηλαδή πέντε χιλιόμετρα) μέσα σε λίγες ημέρες. Σε αυτό συμφωνούσε ο μακαρίτης φίλος Στέλιος Κυριακίδης, ο γνωστός Μαραθωνοδρόμος.

3. Είναι γνωστό ότι οι τρείς επόμενοι της κατατάξεως δηλαδή Βασιλάκος – Μπελόκας – Κέλνερ, ξεχωριστά ο καθένας όταν έκπληκτοι άκουσαν τα περί νίκης του Λούη, εβεβαίωναν αμέσως ότι ουδέποτε τους είχε προσπεράσει. Όταν το 1952, όπως αναφέρω κατωτέρω, συνάντησα τον ευπρεπή κ. Βασιλάκο, εδήλωσε πάλι ενώπιον της διοικήσεως της Ε.Ο.Α. (αφού απεμακρύνθησαν οι ξένοι για να μη ζημιώση τη χώρα μας) και εμού ό,τι εδήλωσε προ 56 ετών δηλαδή «ο Λούης ήλθε ουρανοκατέβατος».

Δεν είμαι ειδικός στην ιππασία αλλά υποθέτω ότι τα πέντε περίπου χιλιόμετρα βελτίωσε την επίδοση του σε λίγες ημέρες αντιπροσωπεύουν τη διαφορά ταχύτητας μεταξύ ανθρώπου και..αλόγου, στη μισή σχεδόν διαδρομή.

Μικροδιαφορές επιδόσεων μεταξύ διαφόρων αγώνων του αυτού αθλητού οφείλονται συνήθως στο ότι τρέχουν σε διαφορετικές διαδρομές, αλλά όταν τρέχουν στην ίδια διαδρομή οι μικροδιαφορές περιορίζονται.

Οι πραγματικές επιδόσεις, αυξημένες για να καλύπτουν την βραχύτερη διαδρομή του 1896, είναι περί τις 3 ώρες και 25 λεπτά για τους Βασιλάκο και Μπελόκα, και περί τις 3 ώρες 3.39 για τον Λούη (αδιάβλητος χρόνος προκριματικού), ανάμεσα δε για τους λοιπούς Έλληνες που είχαν υπερτερήσει του Λούη.

 

ΣΥΝΑΝΤΗΣΙΣ ΜΟΥ ΜΕ ΒΑΣΙΛΑΚΟ

 

Το 1952 είχα συνεργαστεί με την Ε.Ο.Α. για την εδώ οργάνωση της Συνόδου της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής (Δ.Ο.Ε.). Ήμουν παρών κατά την πανηγυρικήν έναρξη της Συνόδου εις το Ηρώδειο όπου είχε προσκληθή τιμητικώς ο Χαριλ. Βασιλάκος, τοποθετηθείς μάλιστα στην πρώτη σειρά των εδωλίων. Ήταν συνταξιούχος διευθυντής του Υπουργείου Οικονομικών της Διευθύνσεως Τελωνείων. Σε κάποιο διάλειμμα ο προεδρεύων Ν. Μπαλτατζής εκάλεσε τον πρόεδρο και τα μέλη της ηγεσίας της Δ.Ο.Ε. να εγερθούν και να χαιρετίσουν τον Βασιλάκο στη θέση του. Ακολούθησα και εγώ, ως μέλος της οργανώσεως, μεταφράζων. Όταν οι ξένοι απεχώρησαν εμείναμε λίγο οι Έλληνες με τον προεδρεύοντα Ν. Μπαλτατζή, που έκανε νύξη για τα παλαιά. Ο ευπρεπής γέρων Χαριλ. Βασιλάκος παρατήρησε: «Αυτά ξεχάστηκαν, ό,τι έγινε έγινε. Πάντως όσο ζω θα υποστηρίζω ότι ο Λούης δεν μας κατέφθασε αλλά παρουσιάστηκε ουρανοκατέβατος». Η ευπρέπεια σεβαστού γέροντος, και μάλιστα αφού προ ολίγων ετών είχα ερευνήσει την υπόθεση, με επηρέασε πολύ περισσότερον από τους αγελαίους πανηγυρισμούς του 1896.

Αντίγραφο της παρούσης είχα στείλει προ διετίας περίπου στον επί έτη πρόεδρο των αθλητικογράφων κ. Πέτρο Λινάρδο, επειδή είναι και διακεκριμένος ιστορικός του αθλητισμού μας, βασιζόμενος στην αντικειμενικότητα και την εχεμύθεια του. Σε τυχαία συνάντηση μας, αφού εβεβαίωσε τη λήψη, επρόσθεσε ότι γνωρίζει αρκετά για το θέμα, κυρίως επειδή την πρώτη ημέρα πού το 1952 προσελήφθη στην «Αθλητική Ηχώ» ως δόκιμος νεαρός αθλητικογράφος, ο διευθυντής του του ανέθεσε σαν πρώτη εργασία να επισκεφθή κάπου στην Αθήνα τον Β Ολυμπιονίκη Χαρ. Βασιλάκο και να του πάρει συνέντευξη. Του εξήγησε μερικά περί των τότε αμφισβητήσεων για την νίκη του Λούη, του συνέστησε δε -όπως προ εξαετίας σε εμένα- να μη εκτεθεί σε δημόσια συμπεράσματα «για να μη γίνη ζημία στον Ελληνικό αθλητισμό».

 

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

 

Δεν χρειάζονται προσωπικά σχόλια του γράφοντος ή άλλου. Αρκούν τα γεγονότα.

Καίτοι πέρασε από καιρό η προθεσμία τηρήσεως της μυστικότητας (μη ζημιωθή ο Ελληνικός Αθλητισμός) δεν επιδιώκεται – ούτε φυσικά είναι δυνατή – αναψηλάφισις των γεγονότων του 1896. Ο κάθε αντικειμενικός ΙΣΤΟΡΙΚΟΣ παραθέτει στοιχεία-γεγονότα και μόνο.

ΘΑΝΟΣ ΚΟΥΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ, Μ. ΜΠΟΤΣΑΡΗ 8, 145 61 ΚΗΦΙΣΙΑ, Ιούλιος 1999

Η ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ ΦΛΟΓΑ ΘΑ ΠΕΡΑΣΕΙ ΚΙ ΑΠΟ ΤΟ ΓΥΘΕΙΟ

Δόθηκε στη δημοσιότητα το προσχέδιο για τη Λαμπαδηδρομία των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004, όπως εγκρίθηκε από την Εκτελεστική Επιτροπή της ΔΟΕ και είναι ακριβώς η εισήγηση της Ελληνικής Ολυμπιακής Επιτροπής που το συνέταξε σε συνεργασία με τον Οργανισμό «Αθήνα 2004» και εκπροσώπους των Υπουργείων Εξωτερικών και Πολιτισμού.

Σύμφωνα μ’ αυτό, η Φλόγα θα ξεκινήσει στις 28 Μ1αρτίου 2004 από την Ολυμπία, θα διανύσει 70 χώρες και των πέντε ηπείρων, για να επιστρέψει στην Ελλάδα στις 13 Αυγούστου, μετά από πορεία έξη μηνών, να καταλήξει στο Ολυμπιακό Στάδιο Αθηνών, όπου θα ανάψουν και τα φώτα της μεγάλης γιορτής. Κατά τη διαδρομή της στον Ελλαδικό χώρο, τιμητική θέση κατέχουν το Γύθειο και η Σπάρτη, όπου έχουν προγραμματιστεί να γίνουν και ανάλογες αθλητικές και πολιτιστικές μορφωτικές εκδηλώσεις με ευθύνη των τοπικών παραγόντων και την έγκριση των αρμοδίων φορέων.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η είσοδος της φλόγας στη Λακωνία θα γίνει από το Γύθειο, όπου αυτή θα φτάσει με αντιτορπιλικό του Πολεμικού Ναυτικού προερχόμενη από τα Χανιά της Κρήτης και στη συνέχεια θα μεταβεί στη Σπάρτη κι’ από κει στην Τρίπολη για να συνεχίσει την πορεία της στον Ελλαδικό χώρο.

Στο σημείο αυτί κι’ αφού σημειώσουμε ότι για το πέρασμα της Φλόγας από τη Σπάρτη (απ’ όπου έχει περάσει κι’ άλλη φορά στο παρελθόν) σημαντικό και κυρίαρχο ρόλο έπαιξαν η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση, με επικεφαλής το Νομάρχη Γρ. Αποστολάκο, στελέχη της πολιτικής και κοινωνικής ζωής της Σπάρτης και μεμονωμένα άτομα που υποστήριζαν και συνεπικουρούσαν τις ενέργειες των ανωτέρω.

Για να συμπεριληφθεί όμως το Γύθειο στη διαδρομή της πορείας της Ολυμπιακής Φλόγας αξίζουν θερμά συγχαρητήρια στο Σύλλογο Γυθειατών Αττικής «Η Κρανάη» και ειδικά στον άξιο και δραστήριο Πρόεδρο Συμεών Χατζηχαραλάμπους, γιατί έγκαιρα συνέλαβαν και υλοποίησαν την ιδέα, έκαναν τις επίσημες (και τις ανεπίσημες) παραστάσεις τους, τόσο προς την Ε.Ο.Ε. όσο και στον «Αθήνα 2004», ενώ η διαδρομή από ή προς Χανιά, μέσω Γυθείου, ήταν ακριβώς η πρόταση που είχε υποβάλει ο Σύλλογος! Εγγράφως προς τους ανωτέρω φορείς έδωσε τη διαβεβαίωσή του κι’ ο Δήμαρχος Γυθείου Αλ. Ανδρεάκος, ότι δηλαδή συμφωνεί με την πρόταση-αίτημα του Συλλόγου «Η Κρανάη» και θέτει τις υπηρεσίες του Δήμου και όλη την πόλη στη διάθεση της Οργανωτικής Επιτροπής για την καλλίτερη επιτυχία της σχετικής τελετής.

Τέλος δεν θα πρέπει να μείνει ασχολίαστο το γεγονός ότι όπως μας ενημέρωσε ο Σ. Χατζηχαραλάμπους, υπάρχει δέσμευση και εκκρεμεί απόφαση κατά τη στιγμή της άφιξης της φλόγας στο Γύθειο, να γίνουν και τα αποκαλυπτήρια προτομής του Ολυμπιονίκη Μαραθωνοδρόμου των αγώνων του 1896 ΧΑΡΙΛΑΟΥ ΒΑΣΙΛΑΚΟΥ στο στάδιο Γυθείου, το οποίο έκτοτε θα φέρει και το όνομα του αείμνηστου Μανιάτη Ολυμπιονίκη (είχε γεννηθεί στο Λυγερέα Γυθείου) θεωρούμε ότι κάθε σχόλιο αυτή τη στιγμή θα ήταν υπερβολικό, όμως πριν κλείσουμε το σημείωμα αυτό νοιώθουμε την υποχρέωση να συγχαρούμε το Σύλλογο Γυθειατών «Η Κρανάη» γιατί πέτυχε έστω και μετά από 108 χρόνια (!) η Ολυμπιακή Φλόγα να περάσει από το Γύθειο με τους τρεις Ολυμπιονίκες (Βασιλάκος, Πιερράκος, Αλεξάκος)!

ΛΕΖΑΝΤΑ ΒΑΣ1: Ο Βασίλης Βασιλάκος (δεξιά) τρέχοντας σε προπόνηση από τον Μαραθώνα στην Αθήνα στην πρώτη Ολυμπιάδα.

ΛΕΖΑΝΤΑ ΒΑΣ2: Το εξώφυλλο αφιερώματος της εφημερίδας «Τύπος της Κυριακής» όπου φαίνεται ο Χαρίλαος Βασιλάκος.

ΛΕΖΑΝΤΑ ΒΑΣ3: Από την προθήκη του Μουσείου Ολυμπίας με τη φωτογραφία του Μανιάτη Ολυμπιονίκη και άλλα διπλώματα.

ΛΕΖΑΝΤΑ ΒΑΣ4: Αποκόμματα εφημερίδων της εποχής (1896) με άρθρα και σκίτσα του Χαρίλαου Βασιλάκου.